• BIST 82.300
  • Altın 148,344
  • Dolar 3,8298
  • Euro 4,0711
  • Kars -17 °C
  • Ardahan -10 °C
  • Iğdır -7 °C

Et Fiyatları Neden Yükseliyor?

Prof.Yavuz ÖZTÜRKLER

Kars Manşet Yazarı Prof. Yavuz Öztürkler'in “Et Fiyatları Neden Yükseliyor?” başlıklı yazısı:

Bu soru bir çok yerde birçok kez şahsıma yöneltilen bir sorudur.

Aslında bu sorunun cevabını çeşitli toplantılarda ve başka vesilelerle, basında yer alan birçok köşe yazımda  ve oda başkanlığım döneminde bazı bildirilerimde açıklamaya çalıştım.

 “Et fiyatları neden yükseliyor?”

Bir üründeki fiyatlandırmaya etki eden faktörler çeşitli olmakla birlikte ana faktörler: Ürünün üretim  satış, pazarlama ve dağıtım maliyetleri, arz –talep  ve rekabet olarak sayılabilir.
Et fiyatlarındaki önlenemez yükselişin nedenleri kısaca  şöyle özetlenebilir.

Kaba yem açığı

Tarım ve hayvancılık ayrılmaz bir bütündür. Tarım olmadan hayvancılık olmaz. Yem bitkilerinde üretim açığının kaba yem açığına yansıması ortaya çıkarmış bu durum et fiyatlarına da yansımıştır. 

Ülkemizde et maliyeti başta kaba yem ve kesif yem maliyetleri olmak üzere oldukça yüksektir. Kullanılabilir mera alanlarının azalması, mera ıslahında eksiklikler, entegre hayvancılık işletmelerinin azlığı  ve yem üretim maliyetlerinin yüksekliği giderlerin yükselmesini tetiklemektedir.

Süt fiyatlarındaki dalgalanmalar

Süt birim fiyatlarındaki istikrarsızlık ve kar marjındaki düşüklük artan ürün maliyeti nedeniyle hayvancılıkla uğraşan çiftçi ve girişimci sayısını azaltmaktadır.

Nakliyat ve enerji  giderleri

Demiryolu ve deniz yolu taşımacılığının etkin kullanılmaması, nakil ve ulaşım hizmetlerinde petrole ve karayolu taşımacılığına azami bağımlılık, enerjide dış alım fazlalığı,  hayvancılıkta kullanılan araç ve gereç maliyetine de yansımaktadır.

Üretim-tüketim dengesizliği

Et tüketiminin et üretimine göre fazla oluşu arz-talep dengesini bozmakta ve fiyat istikrarsızlığına çoğunlukla et fiyatlarının yükselmesine neden olmaktadır.

Yetersiz hayvan varlığı ve düşük verim

Hayvan varlığının ve bireysel verim özelliklerinin azalması doğal olarak fazla olan talebi karşılayamadığından, devletin etkin bir denetim mekanizması oluşturmadığı bir ortamda, piyasa fırsatçıları ve aracılarının fiyat dengesiyle daha fazla oynamalarına fırsat tanımaktadır. Öte yandan bir küçükbaş hayvan ülkesi olan Türkiye’de son 20 yılda koyun ve keçi varlığındaki dramatik düşüş de et üretiminin azalmasında etkili olmuştur.

Zayıf örgütlenme, uygun olmayan pazarlama ve rekabet koşulları

Hayvancılıkta ekonomik ve sosyal yönlü etkin bir örgütlenmenin olmadığı ülkemizde, büyük sermayeli aracı, toptancı ve grupların elinde kalan hayvan piyasası ve sık sık yapılan kasaplık hayvan ithali orantılı  rekabet koşullarını ortadan kaldırdığından  üreticiden haraç mezat alınan kasaplık hayvanlar et olarak çok daha yüksek fiyatlara satılmaktadır. Bu durumdan daha çok çiftçi ve besiciler zarar görmektedir. Hayvancılıkta gelişmiş ülkelere göre örgütlenme ve kooperatifçilikte zayıflık doğru fiyat borsasının ve piyasa koşullarının oluşmasına engel teşkil etmektedir.

Sonuç ve öneri:

Son 30 yıl boyunca ve özellikle son 20 yıldır hayvancılık politikalarında yapılan yanlışlıkların bir sonucu olarak arz-talep dengesi arz aleyhine gelişmiş olup nihayet bu noktaya gelinmiştir diyebiliriz.
Şimdilik çözüm noktasında yıllardır savunduğumuz “önce hayvan sayısı artırılmalı“ yönündeki önerimizi tekrarlıyoruz.

Tavan fiyat uygulaması denetim ve kontrol mekanizması iyi işletilirse şimdilik yerinde bir uygulama olup ancak geçici bir çözümdür.

Hayvancılıkta gider maliyetleri düşürülmeden, kaba yem açığı giderilmeden, uygun pazarlama ve rekabet koşulları sağlanıp üretici teşvik edilmeden, süt piyasası istikrarlı bir zemine oturtulmadan, etteki fiyat dalgalanmaları durdurularak ithalat rejimi asgari düzeye çekilmeden ve küresel etkilerden tarım ve hayvancılığımız korunmadan et fiyatlarını kalıcı olarak kontrol altına almak mümkün olamayacaktır.

Bu yazı toplam 808 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
    UYARI: Yazılan yorumlar hiçbir şekilde karsmanset.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2005 Kars Manşet | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0474 212 47 51 / 3 Hat 0545 325 81 44 / Reklam ve Haber İletişim harmankayagrup@gmail.com Faks : 04742124751