Akbabalar, Türkiye'nin kuş rekorunu kırdı!
-SMS ATAN KÜÇÜK AKBABALARIMIZ TÜRKİYE KUŞLARI ARASINDA EN ÇOK UCAN KUŞ REKORUNU KIRDILAR
-UYDUYLA TAKİP EDİLEN KÜÇÜK AKBABA ‘ARDAHAN’ BİR YILDA 50,000 KİLOMETRE UÇARAK TÜRKİYE REKORTMENİ OLDU
-TÜRKİYE’NİN SMS ATAN İLK KUŞLARI, KIŞI GEÇİRDİKLERİ AFRİKA’DAN TÜRKİYE’YE DÖNDÜ
Merkezi Kars’ta bulunan KuzeyDoğa Derneği, Utah Üniversitesi ve Orman Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) işbirliğiyle Türkiye’de ilk kez takip edilen ve dünya çapında soyu tehlikede olan Küçük Akbabalar (Neophron percnopterus), kıtalararası bir yolculuk sonrasında kışı geçirdikleri Etiyopya ve Somali’den Aras Nehri Kuş Cenneti’ne döndü.
“ARDAHAN” VE “TUZLUCA”, TÜRKİYE’NİN SMS ATAN İLK KUŞLARI DA OLDU
2012’de DKMP’nin sağladığı uydu vericileriyle takip edilen küçük akbabalara, 2013 yılında ise İngiltere Whitley Fonu’nun desteğiyle alınan en son teknoloji GPS/GSM vericileri takıldı. Türkiye’de kuşlara ilk kez takılan bu vericilerle küçük akbabalar gittikleri her ülkeden biyologlara cep mesajı atarak dakika dakika GPS konumlarını, yüksekliklerini ve hızlarını bildiriyor. Bu GPS/GSM vericilerini taşıyan küçük akbabalar Ardahan ve Tuzluca, Türkiye’nin SMS atan ilk kuşları da oldu.
2 KUŞ BİR YILDA DÜNYANIN 40,000 KM’LİK ÇEVRESİNDEN DAHA FAZLA BİR MESAFE KATETTİ
24 Haziran 2013’de verici takılan ‘Ardahan’, bir yıldan kısa bir süre içinde 50,000 kilometreden fazla seyahat ederken, aynı süre içinde Tuzluca 40,000 kilometreden fazla uçtu. Yani iki kuş da bir yılda dünyanın 40,000 km’lik çevresinden daha fazla bir mesafe katetti. Ardahan ve Tuzluca, Türkiye kuşları arasında en çok uçan kuşlar olarak KuzeyDoğa Derneği’nin uyduyla takip ettiği akbaba Iğdır’ın bir yılda 20,000 kmlik rekorunu da kırdılar. İlk kez Ağustos 2012’de uydu vericisi takılan akbaba Iğdır ise, yine Etiyopya-Somali sınırında aynı yerde kışı geçirip, bir yıl önceki aynı göç rotasını takip ederek Tuzluca’daki yuvasına döndü.
ŞEKERCİOĞLU’NUN EKİBİNİN TÜRKİYE VE ETİYOPYA’DA VERİCİ TAKARAK TAKİP ETTİĞİ SEKİZ KÜÇÜK AKBABA, 2012 YILINDAN BU YANA TOPLAMDA 200,000 KM’DEN FAZLA UÇTULAR VE 18 ÜLKEYE GİTTİLER
Projeyi yürüten Utah Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu’nun öğrencileri, küçük akbabaların kışı geçirdikleri Etiyopya’da da iki küçük akbabaya uydu vericisi takarak, dünyada ilk kez küçük akbabalara hem üredikleri hem de kışladıkları bölgelerde verici takarak takip etmeyi başardı. Şekercioğlu’nun ekibinin Türkiye ve Etiyopya’da verici takarak takip ettiği sekiz küçük akbaba, 2012 yılından bu yana toplamda 200,000 km’den fazla uçtular ve 18 ülkeye gittiler: Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye, Lübnan, Filistin, İsrail, Ürdün, Suudi Arabistan, Yemen, Cibuti, Etiyopya, Somali, Eritre ve Sudan. Göç esnasında hızları yer yer saatte 60 kilometreyi geçen küçük akbabalar, deniz seviyesinden 8000 metreyüksekliğe, yani Everest Dağı’nın yüksekliğine kadar da çıktılar.
KÜÇÜK AKBABALAR GİTTİKLERİ HER ÜLKEDEN BİYOLOGLARA CEP MESAJI ATARAK DAKİKA DAKİKA GPS KONUMLARINI, YÜKSEKLİKLERİNİ VE HIZLARINI BİLDİRİYOR
Akbabalara vericiler, 252 kuş türü ile Doğu Anadolu’nun en zengin kuş cenneti olan ama planlanan Tuzluca Barajı tarafından yok edilme tehlikesinde olan Kars-Iğdır Aras Nehri Kus Cenneti çevresinde takıldı. İsimleri Arpaçay, Aras, Iğdır, Ağrı, Tuzluca ve Ardahan olan altı küçük akbaba, küresel çapta soyu tehlikede olan bu türün inanılmaz göçleri için eşsiz bir örnek teşkil ediyor. Türkiye’de küçük akbabalarının uydular ile takibine KuzeyDoğa Derneği DKMP’nin sağladığı vericiler ile Ağustos 2012’de Iğdır’ın Tuzluca ilçesindeki Aras Nehri Kus Cenneti çevresinde başladı. 2013 yılında Tuzluca ve Ardahan’a takılan vericiler ise, cep telefonu şebekesi (GSM) üzerinden SMS mesajlarıyla biyologlara veri iletimi sağlayacak özelliklere sahip yeni bir teknolojiyi kullanıyor. Küçük akbabalar gittikleri her ülkeden biyologlara cep mesajı atarak dakika dakika GPS konumlarını, yüksekliklerini ve hızlarını bildiriyor. Bu yeni teknoloji, küçük akbabaların hareketleri hakkında önceki bilgilerden daha fazla detay içeren bilgiler elde edinilmesini sağladı ve uydu vericilerinin gösterdiğinden iki misli kadar yol kat ettiklerini öğrenildi.
KARS-IĞDIR ARAS NEHRİ KUŞ CENNETİ, TUZLUCA BARAJI YAPILIRSA YOK OLACAK
Ne yazık ki bu çalışmalar sonucu soyu tehlikedeki küçük akbabalar için dünya çapında önemli bir üreme ve yaşama bölgesi olarak tespit edilen Kars-Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti, Tuzluca Barajı yapılırsa yok olacak. Bu baraj, aynı zamanda 1800 kişinin yaşadığı 5 köyü, çok verimli tarım arazilerini, Iğdır-Kars ve Iğdır-Erzurum otoyollarının önemli bir kısmını ve Aras Nehri korusunu da sular altında bırakacak. KuzeyDoğa Derneği, Aras Nehri Kus Cenneti’ni kurtarmak için düzenlediği www.arasikurtar.org imza kampanyasında 17,000 yakın imza toplandı. Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu, bu imzalar, Cumhurbaşkanı Gül, Başbakan Erdoğan ve Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’na bizzat iletti.
GÖÇ ESNASINDA 60 KİLOMETREDEN FAZLA HIZA ULAŞTILAR. 8 BİN METREDEN FAZLA YÜKSEKLİĞE ÇIKTILAR
Şekercioğlu şunları söyledi:
“UTAH Üniversitesi ve Kuzey Doğa Derneğinin Orman ve Su İşleri Bakanlığının desteği ile gerçekleştirdiği Türkiye’nin ilk akbaba uydu takip projesi ilklere ve rekorlara imza atmaya devam ediyor. Bu sene dönen akbabalarımızdan Ardahan bir yıldan az bir süre içerisinde 50 bin kilometre yol katetti. Tuzluca ise 40 bin kilometreden fazla yol katetti. Yani ikisi de dünyanın çevresinden fazla bir mesafeyi bir yıldan az bir sürede kattetti. Bu akbabaları Türkiye’de ilk kez SMS atan vericiler taktık. Ve Türkiye’de ilk kez bir kuş SMS hattı bu şekilde. Türkiye’nin ilk SMS atan cep telefonuna mesaj atan bu kuşları dakika dakika takip edildi. Yükseklikleri mesafeleri CPS noktaları ve hızları kaydedildi. Göç esnasında 60 kilometreden fazla hıza ulaştılar. 8 bin metreden fazla yüksekliğe çıktılar. Yani Everes dağıyla neredeyse aynı. Ve şimdiye kadar 8 akbabaya verici taktık. Bunlar kışı Etiyopya, Somali ve Jibuti’de geçiriyorlar. Üremek içinse Doğu Anadolu’nun en zengin kuş cenneti Iğdır Aras Nehri Kuş Cennetinde diyorlar. Maalesef 252 kuş türünün barındığı bu kuş cenneti korunmuyor. Ve tuzluca barajı yok edilme tehlikesi altında. O yüzden biz yetkililerden Orman ve Su İşleri Bakanlığından burayı acilen korumasını rica ediyoruz. burada ki küçük akbabalar dünyaca önemli bir popülasyon. Ve kuşun soyu dünya çapında tehlike altındadır. Ve biz Kuzey Doğa Derneği olarak bu sene 3 akbabaya daha verici takacağız. Ve bu vericilerle yine kuşlar için farklı rekorları kaydetmeyi ümit ediyoruz. Ve bu sayede Türkiye’de ilk kez biz bir canlı türünün göçünü başından sonuna kadar dakika dakika takip edildi. Ve bir akbaba 50 bin kilometreden fazla mesafeyi bir yıldan az bir sürede kat ederek başka bir Türkiye rekoruna imza attı.”
KÜÇÜK AKBABA BİLGİ NOTU
Küçük akbaba, dünya çapında nesli tehlikede olan ve Avrupa, Afrika, Ortadoğu ve Güney Asya’da sayıları azalan bir türdür. Vuruma, zehirlenme, elektrik çarpması ve enerji altyapısı çalışmaları, yedikleri leşlerin azalması ve habitat tahribi soylarını tehdit etmektedir. Hindistan’daki popülasyonları veterinerlerin kullandığı diclofenac isimli ilaç zehirlenmesi yüzünden %99 azaldı. Maalesef bu ilacın kullanımına gecen sene Avrupa Birliği’nde de izin verildi. Küçük akbabalarla Avrupa dışında yapılan araştırma sayısı çok azdır. Doç. Dr. Şekercioğlu’nun araştırma ekibi, Türkiye ve Etiyopya’da kapsamlı araştırmalar yaparak 1) göç rotaları, üreme, kışlama ve yiyecek arama bölgeleri 2) yaşam ihtiyaçları ve kullanımlarını değerlendirmek 3) coğrafi darboğazları keşfetmek ve 4) koruma çalışmalarını belirlemek için küçük akbabaları takip etmektedir. kha