Belçika'nın 100 yılı aşan hayvan koruma geleneği, güçlü vakıf kültürü ve sıkı mevzuatla oluşturduğu model sayesinde ülkede sokak köpekleri bulunmuyor.
Belçika'da sokak hayvanlarına yönelik çalışmalar ülkede son derece ön sıralarda yer alan bir konu olarak dikkat çekiyor. Ülkede sokak hayvanının bulunmamasının temelleri ilk olarak tarihi ve kültürel mirasıyla dikkat çeken Lige kentinde 1888'de başlayan bir sosyal hareket ile atıldı. Şehir arşivlerine göre, dönemin hayırseverleri Madame Montéfiore Bisschoffsheim ve Hortense Montéfiore köpekler, atlar ve kuşlar için çok katmanlı suluklar yaptırarak hayvanların kamusal alanda korunmasını teşvik etti. Alt hazne köpekler, orta hazne atlar, üst hazne kuşlar için tasarlanan bu çeşmelerin bazıları günümüzde hâlâ ayakta. Bu yaklaşım, hayvanların yaşamın bir parçası olarak kabul edildiği ve refahlarının önemsendiğinin önemli bir adımı oldu.
İlk hayvan koruma derneği 1893'te Lige şehrinde açıldı
Söz konusu hareket, 1893'te Lige şehrinde "Société Protectrice des Animaux" adlı ilk hayvan koruma derneğinin kurulmasına zemin hazırladı. 1923'te resmî bir hayvan koruma vakfına dönüşen kurum, bugün hizmet vermeye devam ediyor. Zaman içinde yeni roller edinen kurum yasal düzenlemelerin de katkısıyla ülkede sokak köpeklerinin kalmamasında etkin rol oynadı. Bu kurum şimdilerde Kraliyet taltifi almış olması nedeniyle "Kraliyet Hayvanları Koruma Vakfı (RSPA) adıyla faaliyet gösteriyor.
Belediyeler ve polisle yakın iş birliği yapılıyor
Kısa adı SRPA olan Kraliyet Hayvan Koruma Merkezi Sözcüsü Laurent Blavier faaliyetlerinde polis ve belediyelerle çok yakın işbirliği içinde olduklarını belirterek kurum hakkında bilgiler verdi. Blavier, "'SRPA Liege Kurumu olarak sokaklarda bulunan kayıp ya da sahipsiz köpek ve kedileri toplayarak barınaklarımızda bakıyoruz. Ayrıca insanlar tarafından terkedilmiş ya da kötü muameleye maruz bırakılmış olanları da korumaya alıyoruz. Belediyelerle çok yakın bir iş birliği içinde çalışıyoruz tüm bu durumlar için. Polis yoluyla ya da vatandaşların ihbarları üzerinden ambulans araçlarımız ya da belediye eliyle ya da doğrudan vatandaşların bize getirmesiyle hayvanları merkezimize alıyoruz. Gece bile olsa vatandaşlar hazırlanmış bir acil odamız var oraya hayvanı bırakabiliyor. Orada su ve yiyecekler var. Eğer hayvan yaralıysa veterinerimiz gerekli müdahaleyi yapıyor" ifadelerini kullandı.
Bağışlar, vasiyetler ve gönüllülerle büyüyen bir koruma sistemi
Belçika'da hayvan koruma faaliyetlerinin omurgasını vakıf niteliğindeki dernekler oluşturuyor. SRPA gibi kurumlar, modern barınaklarını büyük ölçüde bağışlar ve vasiyetlerle inşa etti. Lige'deki mevcut barınak kompleksi, 1948'de yapılan bir miras bağışı sayesinde kurulurken 1988'deki modernizasyon ise yine gönüllülerin bıraktığı vasiyetlerle finanse edildi. Bu finansal yapı, kurumların siyasi değişimlerden bağımsız, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir refah politikası yürütmesini sağlaması açısından başarılı bir vakıf örneği oluşturuyor.
Modern barınaklar gerekli altyapıyı sağlıyor
Belçika'daki barınaklar yalnızca geçici konaklama alanı değil, aynı zamanda tedavi, rehabilitasyon ve sahiplendirme merkezleri olarak çalışıyor. SRPA'nın Lige, Arlon ve Vinalmont'taki tesislerinde ameliyathaneler, ısıtmalı zemin sistemleri, bilgisayarlı kayıt altyapısı, karantina bölümleri bulunuyor. Bu standartlar, sokakta hayvan bulunmamasının temel nedenlerinden biri.
Belçika'da her hayvan hızla kimliklendirme sistemine alınıyor, muhtaç hayvanlar derhal tedavi ediliyor ve ilgi görürse sahiplendiriliyor. Bu süreçlerde gönüllüler ve vakıf kültürü bu başarının gerçek sırrını oluşturuyor. Belçika'da hayvan koruma yalnızca kurumların değil, toplumun da sorumluluğu olarak görülüyor. Yüzlerce gönüllü, sahiplendirme sonrası ziyaretlerden bakım desteğine kadar birçok alanda aktif rol alıyor. Gönüllü sistemi, hem maliyetleri azaltıyor hem de toplumda hayvan refahı bilincini güçlendiriyor.
Teşvik eden ve caydırıcı mevzuat çok etkili
Hayvanların korunması ve sokak köpekleri bulunmaması konusunda devlet desteği ve sıkı mevzuat, sahipsizliği kaynağında engelleyen bir sistemi teminat altına alıyor. Belçika'da sokak hayvanı varlığını engelleyen en kritik unsur, zorunlu kimliklendirme ve kayıt sistemi olarak dikkat çekiyor. Her köpek, DogID adlı ulusal veri tabanına kayıtlı bir mikroçip taşımak zorunda. Sahip değişikliği, kayıp bildirimi ve terk vakaları bu sistem üzerinden takip ediliyor. Terk edilen hayvanın sorumlusu tespit edilirse para cezası uygulanıyor. Belediyeler, bulunan hayvanı en kısa sürede barınağa ulaştırmakla yükümlü. Devamındaki çalışmaları vakıflar gönüllüler eliyle yürütüyor. Cezai işlem gerektiren durumlarda ilgili kuruluşlara suç duyurusu yapılıyor ve cezai işlemler devreye giriyor. Bu bütüncül mevzuat, sokakta sahipsiz hayvan oluşumunu daha ortaya çıkmadan engelliyor. Hayvan terki 1 ila 3 ay hapis ve 11 bin Euro'ya kadar para cezası ile cezalandırılıyor. Bu cezaların caydırıcı etkisi sokak köpekleri olmamasında etkin rol oynuyor.
Tehlike tamamen ortadan kalktı mı
Son dönemde sokak köpeklerinin saldırıları nedeniyle kamuoyunda önemli bir tartışma konusu olan "sokak hayvanları konusunda Belçika örneği yıllara yaygın bir gelişim ile başarılı olmuş görünüyor. Sokaklarda neredeyse hiç sahipsiz köpek bulunmuyor. Ancak bu durum köpek saldırıları tehlikesinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Bu kez de bizzat sahibine, beslendiği aileye ve hatta sokakta sahibi tarafından gezdirilirken diğer insanlara ve hayvanlara saldıran köpeklerin taşıdığı tehlike devam ediyor. Özellikle tehlikeli cins köpeklerin tasmalarının çıkarılması zorunlu maskelerin takılmaması, sosyal alanlarda ve parklarda bu köpeklerin serbest bırakılması gibi nedenlerle saldırı olayları yaşanmaya devam ediyor. Kimliklendirilen, sahiplendirilen hayvanlar sokaklardan alınıyor ve barınaklarda rehabilite ediliyor ancak sahipleri olsa bile bazı köpeklerin taşıdığı riskler devam ediyor. Bu durumda da sorumlu kişi muhatap alınıyor.