Çağın en önemli hastalıklarından biri olan kanserle mücadele yöntemleri gün geçtikçe artıyor. Bu amaçla Doğu Anadolu Bölgesi’nin en önemli vilayetlerinden biri olan Kars’ta, Devlet Hastanesi’nin bünyesine kurulan Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) bu konuda yöre insanına önemli sağlık hizmeti sunuyor. KETEM’de görevli doktorlardan Elife Akbaba, Sağlık Bakanlığı’na bağlı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı’nca 2009 yılında kentte oluşturulan KETEM ile kanserle mücadele konusunda bölge insanına tedavi hizmetleri sunduklarını söyledi. Akbaba, KETEM’in Kars başta olmak üzere bölge illere hizmet verdiğini ve kadınları kanser hastalığından korumak için kurulduğunu bildirdi. Dr. Elife Akbaba, “KETEM’de meme kanseri ve rahim ağzı kanserinin taramaları yapılıyor. Ayrıca uzman görevliler tarafından çeşitli eğitimler de veriliyor. Kadınlara kendi kendine meme muayenesi yapmaları da öğretiliyor. 30 ile 65 yaşları arasındaki kadınlar tarama gurubumuzdadır. Erken tanı merkezi, halkımız üzerinde farkındalık oluşturulması ve erken teşhisin önemini anlatmak için kurulmuştur. Çünkü bu hastalıklar ne kadar erken teşhis edilirse o kadar da erken tedavi edilmiş olur. İnsanların yaşama şansı daha yüksek ve kaliteli olur” dedi.
Meme kanseri
Meme kanserinde 45 – 50 yaş üzerindeki kadınların risk gurubunda olduğuna dikkati çeken Akbaba, şunları kaydetti:
“Çok az çocuk yapmak ve emzirmemek gibi etkenler meme kanserinin artmasına sebep oluyor. Emzirmek, kadınlar için kanserden koruyucu bir faktördür. Erken adet görmek ve geç menopoza girmek, uzun süre hormonlu ilaçlar kullanmak, kötü beslenmek, sigara ve alkol tüketimi, radyasyona maruz kalmak, ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak, meme kanserinde başlıca risk faktörleridir. Bu risklerin azaltılması için öncelikli olarak kilonun azaltılması gerekiyor. Ayrıca sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve alkolden uzak durmak, emzirme ve uzun süreli hormon ilaçları kullanmamak gerekiyor.”
“Kadınlar KETEM’e gelmekten utanmasın”
Dr. Elife Akbaba, Kars’ta yaşayan hanımlara çağrıda bulunarak, kadınların KETEM’e gelmekten zaman zaman çekindiğini, utanılacak herhangi bir durumun söz konusu olmadığını vurguladı.
Akbaba, şöyle devam etti:
“Biz diyoruz ki, daha uzun, sağlıklı ve kaliteli bir yaşamın en önemli yolu erken tanı ve erken tedavidir. Bu yüzden kadınlarımızı bu merkezde tedavi ediyoruz. Ayrıca kadınlarımızda bu belirtiler olmasa bile hatta hiç hasta olmasalar bile buraya gelip meme kontrolü yapabilirler. Burada uzmanlar tarafından meme tanımı konusunda eğitim de alabilirler. Her 20 yaş altı kadınların kendi kendilerine meme muayenesi yapmaları gerekir. Merkezimiz dışında da oluşturduğumuz çeşitli guruplara da eğitimler veriyoruz. 50 yaşın üzerindeki bayanlara da her iki yılda bir mamografi çekimi yapıyoruz. Ayrıca riskli gördüğümüz bayanların ultrason çekimlerini yapıyoruz.”
Meme kanseri sadece kadınlarda olmaz
Doktor Elife Akbaba, meme kanserinin sadece kadınlarda değil, erkeklerde de görüldüğünü ifade etti.
Akbaba, “Meme kanseri sadece kadınlarda olmaz. Erkeklerde de görülebilir. Erkelerde bu hastalık daha da tehlikeli seyredebilir. Eğer erkekler de memelerinde herhangi bir değişiklik hissederlerse muhakkak en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerekir. Erkeklerde meme dokusunda büyüme ve ele gelen bir sertlik varsa bu bir risk faktörü olarak değerlendirilir” şeklinde konuştu.
Rahim ağzı kanseri
Akbaba, Türkiye’deki kadınlarda da sıkça görülen rahim ağzı kanseri nedeniyle dünyada her iki dakikada bir kadının öldüğünü kaydetti.
Akbaba, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Rahim ağzı kanseri, rahim ağzını oluşturan hücrelerin anormal bir şekilde büyümesi ve çoğalması sonucu oluşan bir kanser türüdür. Rahim ağzı kanseri, dünyada her iki dakikada bir kadının ölümüne sebep olan bir kanser türüdür. Erken teşhis sayesinde yüzde 100’e varan bir oranda tedavi edilmesi mümkündür. Bu nedenle bu kanser türünü çok önemsiyoruz. Çok basit bir yöntemle rahim ağzı kanseri teşhisi konulabilmektedir. Rahim ağzından ‘Smear’ dediğimiz doku alınarak patolojik olarak incelendikten sonra herhangi bir anormal değişiklik varsa ona göre tedavi yöntemi uygulanır. Bu tedavileri merkezimizde yapıyoruz.”
Akbaba, rahim ağzı kanseri hakkında bilgi vererek, şunları söyledi:
“Hastalık cinsel yolla da bulaşır. 20 yaşından önce aktif olarak cinsel yaşamın başlaması, birden fazla eşle cinsel birliktelik, tedavi edilmeyen ve önemsenmeyen yaralar, yanlış beslenme, sigara ve alkol kullanmak ve kişisel temizliğe önem verilmemesi gibi faktörler rahim ağzı kanseri riskini arttıran etkenlerdir. Adet dışı kanamalar, sık sık görülen bel ve kasık ağrıları, kötü kokulu akıntılar, cinsel birleşme sırasında meydana gelen ağrılar ve kanamalar, kilo kaybı olması gibi faktörlerde bu hastalıkta son derece önemlidir. Erken teşhis için jinekolojik muayene ve Smear testi yapılması gerekiyor. Yani diyoruz ki, erken tanı hayat kurtarır. Bu nedenle bütün bayanları KETEM’e bekliyoruz. Kars’ta yaşayan bütün kadınlar bilsin ki sağlık utanmaya ve ihmale gelmez. Bu merkezde çalışan personelin tamamı kadındır. Gelin burada taramanızı yapalım.”
Kanser testlerinin önemi
Kanserle mücadelede testlerin önemine vurgu yapan Dr. Elife Akbaba, konuyla ilgili sözlerini şöyle tamamladı:
“Günümüzde tıpta kadınlarda hayat kurtarıcı ve yaşam süresini uzatıcı olarak görülen ve yararlılığı kanıtlanmış Smear ve Mamografi adlı testler vardır. Kadın üreme sistemine ait kanserler arasında meme kanserinden sonra ikinci sıklıkta görülen rahim ağzı kanseri erken dönemde yakalandığında tam şifayla sonuçlanan bir hastalıktır. Tüm kanserlerde olduğu gibi Serviks kanseri (Rahim ağzı kanseri) de uzun yıllar süren gizli hastalık döneminden sonra ortaya çıkar. Bu kanserde şikayetler ortaya çıktıktan sonra da ne yazık ki hastalık yayılmıştır. İşte bu nedenle kanserleri erken dönemde tanımlamak için çeşitli testler geliştirilmiştir. Serviks kanserinin erken tanısındaki en önemli test smear testidir. Smear ile alınan örnekler patolojik olarak incelenerek kanser veya kanser öncüsü hücrelerin olup olmadığı araştırılır. Bu testler ve kansere ilişkin tedavi yöntemleri KETEM’de uygulanmaktadır.”
Tacettin Durmuş