Kars Peynirinin Tarihine Yoğun İlgi
Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği ile Tarih Vakfı, kökleri 19. yüzyıla dayanan Kars peynirciliğinin İsviçre Alplerinden Güney Kafkasya’ya uzanan hikâyesini anlatan Gazi Ahmet Muhtar Paşa (GAMP) Konağı Sanat Galerisi’ndeki sergiye ziyaretçi akını.
İstanbul’un ardından Kars’ta da dün açılan sergide büyük ilgi görüyor.
SERGİYLE İLGİLİ KİM NE DEDİ?
BOĞATEPE ÇEVRE VE YAŞAM DERNEĞİ BAŞKANI İLHAN KOÇULU:
“Sergi Kars peynirciliğinin tarihini ve sosyal, arka planını araştırma amaçlı Serhat Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle, tarih vakfıyla ortak sürdürdüğümüz bir etkinlik. Bu süreç Kars’taki sektöre dönüşmüş Türkiye’de adı peynirle anılan kentlerden biri olan Kars’ın bu kıymetli, değerli ürünlerinin tarihi ve toplumdaki sosyal süreçleriyle ilgili bir çalışmanın sonucudur. Amaç; peynirin markalaşma, Kars’ın markalaşma sürecine katkıda bulunma gurme turizmini geliştirmek amaçlı bir eko turizm paketi oluşturmaya çalışıyoruz. Bu sergimizin ismi bildiğiniz gibi Alplerden Kafkaslara peynir ürünlerinin tarihçesi. Bu İsviçre’de, Almanya’da, Moskova’da, Tiflis’te ve Ermenistan’da arşiv taramaları yapıldı. Bunun yanında tabi ki Kars’ta da, Türkiye’de de yapıldı. Tabi bu araştırmalar sonucunda da kaşar ve gravyerin perde arkası çıktı. En önemli çıktısı şu oldu. Kars biliyorsunuz İpek Yolu üzerinde Anadolu’ya, Asya’nın Anadolu’ya açılan önemli bir nizamiye kapısıdır. Bu nizamiye kapısından geçen farklı kültürlerin bir araya gelip nasıl zenginliğe dönüştüğünün bir göstergesi olarak birçok veri birçok bilgi çıktı. Bu veriler ve bilgiler inanıyorum ki Kars peynirinin doğru tarif edilmesinde ve Kars peynirinin hak ettiği yeri bulmasındaki görevini, hizmetini yapacaktır diye düşünüyorum. Bu çalışmamızın bir amacı da peyniri kültür olarak tanıttıktan sonra bunu turizme dönüştürebilmek. Sektöre bize verdiği desteklerden dolayı teşekkür ediyorum ve tabi katılımcılara da çok teşekkür ediyorum.”
KARSOD BAŞKANI HALİT ÖZER:
Aslında öncelikle bu oluşumun startını veren sayın İlhan Koçulu’ya, Boğa Tepe Yaşam Derneği’ne, Serhat Kalkınma Ajansına canı gönülden teşekkür ediyorum. Kars peynir tarihinin 150 yıllık bir geçmişini gün yüzüne çıkarttığı böylesine güzel bir sergide aynı zamanda Kars turizmine iyi bir ivme kazandırdığının da açık ve net bir göstergesidir. Tabi ki 150 yıllık bir tarih ilk gerçekleşmesiyle beraber Kars turizmininde ilkleriyle birlikte ilimizde her geçen gün bu tür etkinliklerinin arttırılarak yapılması ve kültürlerimizin gün yüzüne çıkarılmasını umuyoruz. Biz bu ve bu tür etkinliklerin her zaman destekçisi olarak Kars’ı daha güzel günlere taşıma amacıyla buradayız.
KAZ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE IRKINI DEVAM ETTİRME DERNEĞİ KURUCUSU KAZ EVİ İŞLETMECİSİ NURAN ÖZYILMAZ
“Kars’a özgü olan peyniri ve kazı tanıtmak bu şehirde yaşamamızda sosyal bir sorumluluk oldu. Bunu projelendirmekle gün ışığına çıkararak uluslar arasına taşıdık. Bu tür sergiler, bu tür müzeler, tanıtımlar Kars’ın geleneksel ürünleriyle özdeşleştirmek anlamında büyük bir başarı. İlhan beye bu konuda teşekkür ediyorum. Kars halkının bir vefa borcu vardır İlhan beye 150 yıllık bir peynirin tarihini bu denli gün ışığına çıkarmak, anlatmak, onu projelendirmek ve tanıtmak büyük bir başarıydı. Yoksa biz bunu Kars kültürüne, Kars’ın mutfağına koymuş değiliz. Var olan bu geleneksel ürünü gün ışığına çıkarmak ve tanıtmak takdire şayan.”
KARS VALİ YARDIMCISI CEVAT UYANIK:
“Kalkınma bakanlığımız ve Serhat Kalkınma Ajansı’mıza sunulmuş olan bir proje doğrultusunda proje kabul edilmiş ve bugün burada bizim Boğa Tepe Köyü Çevre ve Yaşam Derneği’nin gerçekleştirmiş olduğu proje kapsamında kaşarımızla ilgili çok ciddi veriler ortaya konulmuş. Tarih Vakfı’mız da bunu destekledi. Bugün bu serginin açılmasıyla biz tekrar bunu müşahade edeceğiz. Burada katkılarından dolayı genel sekreterimiz Mehmet beye, dernek başkanımıza, Tarih Vakfı başkanımıza şükranlarımı sunuyorum. Burada bulunmaktan da büyük gurur duyuyorum. Kars’ımızın çok büyük değerleri var, saymakla bitmez ama bir değeri de aslında Boğa Tepe Köyü ile beraber bizim kaşarımız. Bir kez daha Kars’ımıza hayırlı, uğurlu olsun diyorum ve ortaya çıkan verileri merakla görmek istiyorum. Bunu gençlerimize ve Kars’ta yaşayan herkese göstermemiz lazım.”
SERHAT KALKINMA AJANSI SEKRETER VEKİLİ MEHMET ÖZDOĞAN:
“Öncelikle böyle anlamlı ve kapsamlı bir projeyi desteklediğimiz için Serhat Kalkınma Ajansı olarak gurur duyduğumuzu ifade etmek istiyorum. Kars’ımızda 100 yıla aşkın peynircilik faaliyeti ekonomik bir faaliyet olmakla birlikte bölgenin sosyal ve kültürel yapısına da sirayet etmiş durumda. Bu bölgeye çok fazla bir katma değer sağlamıyor. Hem yurt içinde hem yurt dışında Kars peynirinin, gravyerinin tanıtılması için bu faaliyetin önemli olduğunu düşünüyoruz. Bununla birlikte ajans olarak Kars balına ve diğer kültürel birtakım faaliyetlerine destek verdiğimizi burada açıklamak istiyorum. İnşallah bu projenin devamı gelecektir. İlhan beyi de böyle nitelikli bir proje yürüttüğü için tebrik etmek istiyorum. Hayırlı olsun.”
TARİH VAKFI PROJELER BİRİMİNDEN OZAN TORUN:
“Bu projeye geçtiğimiz yıl Mayıs ayında başladık. Bildiğiniz gibi Serhat Kalkınma Ajansı’nın mali desteğiyle ve Boğa Tepe Çevre Bakanlığı ve Tarih Vakfı desteğiyle bir senelik yaptığımız çalışmalar sonunda ortaya bu sergi çıktı. Bir yandan Kars’ın, Kars peynirciliğinin tarihini anlatan birde akademik içerikli bir kitap çalışması içerisine girdik. Onun da içinde bulunduğumuz ay sonunda yayınlanmasını planlıyoruz. Bu ortaya çıkan veriler genellikle başta Kars olmak üzere genellikle Türkiye’nin farklı yerlerinde bir kısmı da Gürcistan’da yaptığımız sözlü tarih görüşmeleriyle, konuyla ilgili peynirciler, mandıracılar, hayatta olmayanların hayatta olan kuşaklarının anlattığı aile hikayeleri, bununla beraber yine Türkiye’de ve yurtdışında Rusya’da, İsviçre’de, Gürcistan ve Ermenistan’da çeşitli arşiv çalışmaları yaptık. Hem yöre tarihi hem peynircilik tarihi hem ailelerin aile hikayeleri, soy ağaçları üzerine çok farklı ve zengin verilere ulaştık. Bunların bir kısmını bu sergide daha sonra yayınlanan kitapta göreceksiniz. Ama bununla birlikte derleyip toplayacağımız ve Boğa Tepe Yaşam ve Çevre Derneği’ne teslim edeceğimiz geniş bir belge ve sözlü tarih arşivine bundan böyle de hem yeni projeler için elimizde hazır malzeme olmuş olacak hem de konunun ilgilileri için, akademisyenler için bölgeyi gezen turistler ve rehberler için de zengin bir kaynak yarattığımızı umuyoruz. Herkese teşekkür ederiz.” kha