Kars'ta Aşıklar Bayramın’da Sümmani de anıldı
Kars Belediye Başkanlığının ev sahipliğinde her yıl 20-21-22 Haziran tarihleri arasında düzenlenen Uluslararası Kars Âşıklar Bayramı 9’su Kafkas ülkelerinden toplam 180 aşığın katılımıyla start aldı.
İl Kültür Müdürlüğü Salonunda devam eden programda konuşan Kültür ve Turizm İl Müdürü Hakan Doğanay, Erzurum Narmanlı Aşık Sümmani ve Şenlik başta olmak üzere; Karacaoğlan, Köroğlu, Kazak Aptal, Pir Sultan Aptal, Ercişli Emrah, Gevheri, Âşık Ömer, Levni, Kul Himmet, Dadaloğlu, Dertli, Ruhsati, Bayburtlu Zihni, Âşık Mahsunî Şerif, Âşık Veysel, Davut Sulari, Âşık Murat Çobanoğlu ve Âşık Yaşar Reyhanî’nin bu geleneğin en önemli temsilcilerinden olduğunu belirtti.
Doğana, “Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Teşkilatı olan(UNESCO) kültürlerarası barışçıl diyalogun geliştirilmesi ve kültürel çeşitliliklerin korunması ve desteklenmesi için 17 Ekim 2003’de Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir. Ülkemizin de 27 Mart 2006 tarihinde resmen taraf olduğu sözleşme kapsamında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesine âşıklık geleneğimizin de eklenmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü’nce “Âşıklık Geleneği Dosyası” hazırlanarak UNESCO’ya sunulmuştur. İlgili dosyanın koruma tedbirleri bölümünün 27. maddesinde “Hikâyeci âşıkların teşvik edileceği” belirtilmiştir. UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi kapsamında, 28 Eylül 2009 tarihinde Abudabi΄de yapılan Hükümetler Arası Toplantısında 166 ülkeden 166 unsur arasında Türk Âşıklık geleneği, insanlığın somut olmayan kültürel mirası temsili listesine kaydedilmiştir. Yani UNESCO Türk Âşıklık Geleneğini, bu geleneğin korunması ve insanlık mirası olarak sürdürülmesi kararını almış ve bunu tescil etmiştir. Bu da Kars âşıklarının katkısı ve tanıtımıyla elde edilmiş uluslararası bir başarıdır. Âşıklık; şiiri, müziği ve hikâye anlatımını içeren çok yönlü bir sanattır.” dedi.
Doğanay ayrıca, “Toplumu derinden etkileyen olaylar, toplumsal yapıyı oluşturan ve sosyal düzeni sağlayan kurallar, gelenek ve görenekler, inançlar, âşıkların repertuarında yer alan şiir, müzik ve hikâyelerde dile getirilmektedir. Geleneğin taşıyıcısı olan Âşıklar, eleştirel bir dille ele aldıkları konular sayesinde halkı aydınlatan ve yönlendiren lider kişiler olarak algılanmaktadırlar. Karacaoğlan, Köroğlu, Kazak Aptal, Pir Sultan Aptal, Ercişli Emrah, Gevheri, Âşık Ömer, Levni, Kul Himmet, Dadaloğlu, Dertli, Ruhsati, Bayburtlu Zihni, Âşık Şenlik, Âşık Sümmani, Âşık Mahsunî Şerif, Âşık Veysel, Davut Sulari, Âşık Murat Çobanoğlu ve Âşık Yaşar Reyhanî bu geleneğin en önemli temsilcilerindendir. İrticalen şiir söyleme, hikâye anlatma, saz çalmanın yanında icra sırasında sergilenen davranışlar, âşık fasıllarının düzeni gibi geleneğe özgü ilke ve kurallar ustadan çırağa eğitim ve öğretim yolu ile aktarılmaktadır. Yunus’tan bu güne devam edip gelen aşıklar soyu ne yazık ki tükenmek üzeredir. Bu tükenişin sebepleri çok. Biz bunlar üzerinde durmayacağız. Biz daha çok bu soylu gönül erlerinin tarihi ve sosyolojik önemlerini hatırlatmak istiyoruz. Onlar, asırlardır milletimizin ruhunu Hak ve hakikat ışığıyla aydınlatmışlardır.Aşıklar, toplumda kabul gördükleri ölçüde etkili olmuş, onların etkileri nisbetinde de toplum ruhen sağlıklı yaşamış, yükselmiş ve mutlu olmuştur. Toplumda kötünün, çirkinin, yanlışın, yalanın, kısaca haksızlığın karşısında olmuş bu erler, sözlerini kimseden sakınmamış, doğru bildiklerini dosdoğru anlatmışlardır. Hakkın hatırını daima âlî bilmiş, halkı da bu konuda hassas olmaya çağırmışlardır. Uzun kış gecelerinde, köy odaları, ağa konakları bu aşıkların hikmet dolu sözleriyle süslenmiş; buralarda aşıklar sazlarıyla, sözleriyle gönüllere seslenmiş; iyinin, doğrunun ve güzelin mayasını çalmış, toplumu hep canlı ve dinç tutmuşturlardır.” diye konuştu.
Doğanay şöyle konuştu:
“Âşıklar Diyarı ilimizde 20–22 Haziran tarihlerinde yapılacak olan 9. Uluslararası Kars Âşıklar Bayramının tüm âşıklarımız ve halkımız için dolu dolu geçmesinin diliyorum. Âşıklık Bayramımıza tüm Karslıların yoğun katılımla destek vermelerini bekliyorum. Bu şehrimiz açısından çok önemli bir tanıtım olacaktır. İnsanlık mirası olarak kabul edilen bu geleneğimizin sürdürülmesinde kararlıyız. Ama buna da halkımızın ve âşıklarımızın özellikle ilgi göstermesini ve desteklemesini bekliyoruz. Programa katkı yapan herkese kültürümüz adına teşekkür ediyorum. Âşıklar olmadan Âşıklar Bayramı olmaz. Duygular olmadan, sevgi olmadan, gönül zenginliği olmadan da âşıklık geleneği yaşatılamaz. Kars’ın hamurunda, toprağında taşında âşıklık geleneğinin, sevgi geleneğinin izleri vardır. Diyor, programa katılımlarından dolayı tüm âşıkları ve aşık severleri canı gönülden selamlıyor, saygılar sunuyorum.”