Kars'ta kış mevsimine, sofralara kaz etinin gelmesiyle başlanıyor. Ekonomist dergisinin Kasım 2025 tarihli verilerine göre şehirde nisanda yumurtadan çıkan kazlar, kasım ayına kadar özenle besleniyor. Kesimden hemen önce bir ay süreyle özel besiye alınan hayvanlar, kar yağışının ardından havaların iyice soğumasıyla kesime hazır hale geliyor. Kesilen etler tuzlanıp, talep edenler için kurutularak piyasaya sunuluyor. Bölgede 510 binin üzerinde anaç kaz bulunuyor. Bunun yanında Kars tek başına Türkiye'deki toplam kaz varlığının yaklaşık %40'ını karşılıyor.
Şehrin gastronomi turizminde öne çıkan üç önemli lezzeti coğrafi işaret tescili taşıyor. Kars Ticaret ve Sanayi Odası (KTSO) tarafından 2019 yılında yapılan başvurunun ardından Kars Kaz Eti, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2023’te tescil edildi. Aynı odanın yürüttüğü çalışmalar doğrultusunda, Kars İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün takip ettiği süreçle Kars Gravyer Peyniri de 17 Eylül 2024’te resmi tescil belgesini aldı. Daha önce ulusal düzeyde tescillenen Kars Kaşarı ise bu yılın haziran ayında Avrupa Birliği coğrafi işareti almak üzere şehirde imzalanan protokolle yeni bir döneme adım attı.
Bölgeye ulaşım için Enuygun platformunun 11 Kasım tarihli uçuş verilerine bakıldığında, THY İstanbul Havalimanı'ndan, Pegasus ise Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan Kars'a doğrudan uçuşlar düzenliyor. Güncel İstanbul Kars arası uçak bileti seçeneklerinde THY uçuşları yaklaşık 2 saat 10 dakika sürerken, Pegasus seferleri 2 saat 5 dakikada tamamlanıyor. Seferlerin varış noktası olan Kars Harakani Havalimanı ile şehir merkezi arasında yalnızca 6 kilometre mesafe bulunuyor.
1. Gün: Kent Merkezi
Kaz Eti
Turun ilk günü Kars’ın tescilli lezzetine ayrılabilir. Kar yağışıyla başlayan kesim döneminin ardından, kış aylarında kentteki lokantaların menülerine taze kaz eti dahil ediliyor. Anadolu Ajansı'nın 2023 tarihli haberine göre 1479 tescil numaralı Kars Kaz Eti, bölgenin iklim koşullarında yetiştirilen hayvanlardan elde ediliyor ve geleneksel yöntemlerle hazırlanıyor. Yöredeki üreticiler kurutulmuş ürünlerini genellikle "ayaz yemiş kurumuş kaz" ifadesiyle satışa sunuyor.
Kaşar ve Gravyer
Şehir merkezinde sıralanan peynircilerde, taze ve eski kaşar çeşitleri Kars gravyeriyle birlikte satışa sunuluyor. Kars Gravyer Peyniri tescil belgesine göre, bu özel peynir 1.800 ile 2.000 metre yükseklikteki zengin floraya sahip yaylalarda otlayan hayvanların sütünden üretiliyor. Peynirin yapım sürecinde geleneksel yöntemler uygulanıyor. Ürün önce sıcak bir odada 45 ile 60 gün arasında bekletiliyor, ardından soğuk odada 4 ile 6 ay daha dinlendirilerek kendine has keskin aromasını kazanıyor.
Kars Kalesi ve Taşköprü
Kentin tarihi yapıları arasında yer alan Kars Kalesi ile Kars Çayı üzerinde bulunan Taşköprü, şehir merkezinde birbirine yürüme mesafesinde. Bölgeyi gezenler kaz yemeği ve peynir alışverişi arasına kale çevresini kapsayan kısa bir tarihi yürüyüş sığdırabiliyor.
2. Gün: Boğatepe
Boğatepe Köyü
İkinci gün, şehir merkezine ortalama bir saat mesafede bulunan Boğatepe köyüne ayrılabilir. Cumhuriyet gazetesinin 2024 yılındaki bir haberinde "adeta Alpleri andıran doğal güzellikleriyle" betimlenen köyün eski adı Büyük Zavot. 93 Harbi sonrasında Kars ve çevresine yerleşen Malakanlar, bu köyde süt işlemeye başlayarak peynirciliğin temelini attı.
Tiflis ile Kars arasındaki posta yolunun buradan geçmesi, köyü atlı tramvaylar için önemli bir aktarma ve dinlenme noktasına dönüştürdü. Bölgeyi ziyaret eden İsviçreli girişimcilerin desteğiyle köyde önce bir gravyer fabrikası, daha sonra da kapsamlı bir mandıra kuruldu. 1917’den sonra Malakanların Rusya'ya dönmesiyle onların yerini alan Karapapaklar peynir üretim geleneğini günümüze kadar ullaştırdı.
Peynir Müzesi
Boğatepe'de bulunan Peynir Müzesi, 1880’de inşa edilen ve uzun yıllar âtıl durumda kalan tarihi bir mandıra binasında hizmet veriyor. Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği tarafından 2010’da ziyarete açılan müzede eski dönemlere ait kaşar kazanları, gravyer pişirme ekipmanları, maya fıçıları, yayıklar ve köy halkının bağışladığı çok sayıda üretim aracı sergileniyor. Dernek, bu mekânı Türkiye'nin ilk, dünyanın ise ikinci ekopeynir müzesi unvanıyla tanıtıyor.
Müzede, köyde üretilen 32 farklı peynir türü, bölgedeki tıbbi bitkilerin önemi ve peynir üretim sürecinde kadınların üstlendiği kritik rol hakkında bilgiler aktarılıyor. Dernek Başkanı Zümran Ömür, 2019’da Anadolu Ajansı'na verdiği bir demeçte Doğu Ekspresi yolcularının da uğrak noktası olan müze için "Geçen yıl 17 bin kişiyi müzede ağırladık" ifadelerini kullanmıştı.
Yaklaşık 2.400 metre rakıma sahip olan Boğatepe köyünde kış ayları oldukça zorlu geçiyor. Dolayısıyla müzeyi ziyaret etmek isteyenlerin güncel ziyaret günlerini önceden dernekten teyit etmesi gerekiyor. Yoğun kar yağışı köy yolunda ulaşımı güçleştirebildiği için yola çıkmadan önce güzergahtaki son durumun mutlaka kontrol edilmesi öneriliyor.