Kütüphaneler aşamın merkezine oturtulacak
'Kütüphan-E Türkiye' projesi
Bill ve Melinda Gates Vakfı’nın Küresel Kütüphaneler Girişimi tarafından da desteklenen “Kütüphan-e Türkiye” adı verilen projesiyle kütüphaneler yaşamın merkezine oturtulacak.
Bu kapsamda çıkılan yolda Kars Merkez ve Susuz ile Sarıkamış ilçelerindeki HalK kütüphaneleri ilgililer tarafından ziyaret edildi. Kütüphanelerin eksikleri, ihtiyaçlar, teknolojilerinin yenilenmesi gibi bir çok yeniliğin önünü açacak bu ziyaretlerin ardından eski model bilgisayarlarda yenileceği gibi daha bir çok imkan da sunulacak.
Projeyi 3 Şubat’tan itibaren Cumhurbaşkanlığı himayesine aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Kalkınma Bakanlığı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bu projenin en önemli ortaklarından. Toplum Gönüllüleri Vakfı, Türk Kütüphaneciler Derneği ve benzeri STK’larda destekçileri olarak hizmet etmekte. Yerel yönetimler, işadamları ve hayırseverlerinde desteklerine başvurulmakta.
Konuyla ilgili açıklama yapan Projenin Türkiye Direktörü Prof. Dr. Mehmet Emin Küçük, “Kütüphane Türkiye projesi, Küresel Kütüphaneler girişiminin bir parçası olarak 17 ülkede yürütülen bir proje. Türkiye’de bu ülkelerin içinde yer almakta. Kars İl Halk Kütüphanesi de 77 pilot bölgemizden bir tanesi. Susuz ve Sarıkamış’ta bu projenin içinde yer alıyor. Bugün de il merkezi ve bu belirtilen ilçelerdeki kütüphanelerin ihtiyaçlarını belirlemek, yerinde inceleme ve gerekli çalışmaları yapmak üzere buradayız. Umarım başarılı oluruz. Kars aynı zamanda benim de çok önemsediğimi bir bölge. Gerçekten burada şık bir kütüphane gördük. Bu proje kapsamında Kars’taki 3 kütüphanemize ciddi bir entelektüel yatırım yapılacak hem de ciddi bir maddi yatırım yapılacak. Özellikle bilgisayar iletişim teknolojileri açısından burada bilgisayarların epey eski yıllara ait bilgisayarlar olduğunu gördük. İlk kapsamda bu bilgisayarları yenilemeyi düşünüyoruz. Ardından da diğer teknolojik ihtiyaçları inceleyip çalışma yapacağız. Umarım özellikle buradaki yerel yönetimin, işadamlarımızın, hayırsever insanlarımızın katkısıyla Kars iline yaraşır ciddi hizmetler burada üretiriz.” dedi.
Küçük ayrıca, “Bu proje özelikle toplumumuzdaki dezavantajlı grupları hedefliyor. Hedef kitlemiz; işsizler, ev hanımları, sakatlar, mahkumlar, fakirler, yaşlılar. Bilgi ve iletişim imkanlarına sahip olmayan bu insanlarımızı kütüphanelerimiz aracılığıyla bu imkanlara sahip olmalarını sağlamayı amaçlıyoruz. Bölgemizde çiftçilerimizi eğitmek istiyoruz. Kütüphaneleri yaşamın merkezine oturtmak istiyoruz. Kütüphaneleri cazibe merkezleri haline getirmek istiyoruz. Bu sayede bu bölgede yaşayan insanların yaşam kalitesini yükseltmek istiyoruz. Yani buradaki işsiz arkadaşlarımız iş kurabilsinler istiyoruz. İngilizcelerini geliştirsinler daha iyi iş imkanlarına kavuşabilsinler istiyoruz.” şeklinde konuştu.
İl Halk Kütüphanesi Müdiresi Mehtap Çantay ise, projenin tanıtım çalışmaları kapsamında hazırlanan broşürlerle ve toplantılarla vatandaşların halk kütüphanelerinden en üst düzeyde faydalanabileceklerini her zaman anlattıklarını söyledi.
KÜTÜPHAN-E TÜRKİYE PROJESİ HAKKINDA
Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) kullanımının günümüzde eskiye oranla giderek daha fazla yaygınlaşmış olmasına rağmen, söz konusu teknolojilerin çok hızlı değişim ve gelişim göstermesinin de bir sonucu olarak, sayısal bölünme olgusu gerek gelişmiş ülkelerde gerekse de gelişmekte olan ülkelerde, özellikle de bu toplumların dezavantajlı kesimlerinde, bilgi toplumuna geçiş ve bunun sonucu olarak ta bireylerin yaşam kalitelerinin yükselmesi süreçlerinin önünde bir engel teşkil etmeye devam etmektedir. Dünyanın neredeyse bütün ülkelerinde devlet organları ve sivil toplum kuruluşları sayısal bölünme olgusunun yarattığı sorunların azaltılmasına ve giderilmesine yönelik girişimlerde bulunmakta ve startejiler geliştirmektedir. Ülkemizde de Başbakanlık, Kalkınma Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı gibi kurumlar başta olmak üzere çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının sayısal bölünmeyi azaltmaya ve gidermeye yönelik çalışmaları bulunmaktadır.
“Kütüphan-e Türkiye” adı verilen bu proje, Bill ve Melinda Gates Vakfı’nın Küresel Kütüphaneler Girişimi tarafından desteklenmekte olup, ülkemizdeki halk kütüphanelerinin, vatandaşların gereksinim duydukları BİT imkanlarını engelsiz bir biçimde hizmete sunan ve en üst düzeyde yararlanabilecekleri bir çekim merkezi haline dönüştürülmesini hedeflemektedir. Böylelikle, başta toplumun dezavantajlı kesimleri olmak üzere, toplumun tamamının zengin internet bilgi ve iletişim kaynaklarından yararlanabilmesi, e-devlet uygulamalarına katılabilmesi ve bunun bir sonucu olarak, toplumun hayat standardında gelişme sağlanması nihai amaç olarak belirlenmiştir.
Proje kapsamında yer alan halk kütüphanelerinin e-devlete açılan birer “kapı” olması, BİT imkanlarına ve okur-yazarlığına sahip olmayan vatandaşlara halk kütüphaneleri aracılığıyla uzaktan ve yerinde ücretsiz BİT eğitimlerinin verilmesi, kütüphane çalışanlarının birer BİT eğiticisi haline getirilmesi ve bu çabaların sürdürülmesi konusunda proje savunucusu olarak yetiştirilmesi projenin temel hedefleridir.
Hacettepe Teknokent-Teknoloji Transfer Merkezi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayınlar Genel Müdürlüğü işbirliği ile hazırlanmış ve yürütülmekte olan “Kütüphan-e Türkiye” Planlama ve Pilot Uygulama Projesi için, 2002 yılından bu yana aralarında Avrupa Birliği üyesi ülkelerin de bulunduğu 15 ülkede halk kütüphanelerinin toplumlardaki sayısal bölünmenin azaltılmasına önemli katkı sağlayacak yerlere dönüştürülmesini hedefleyen projelere maddi destek sağlamış ve sağlamakta olan Bill ve Melinda Gates Vakfı’ndan hibe (≈ $ 3.2 milyon) alınmıştır. 28 ay süreli Planlama ve Pilot Uygulama Projesi kapsamında; ülke genelini yansıtan 26 ilde bulunan ve çeşitli büyüklüklerdeki yerleşim birimlerini temsil eden toplam 78 halk kütüphanesinde[1], öncelikle, Bilgi ve İletişim Teknolojileri altyapısı, kütüphane çalışanları ve kullanıcılarının bilgisayar-internet-bilgi okuryazarlığı konularında ihtiyaç analizleri yapılacak, analiz sonuçlarına göre altyapı geliştirme çalışmaları yapılarak kütüphane çalışanları ve kullanıcılarına yönelik ücretsiz bilgisayar-internet-bilgi okuryazarlığı eğitimi verilecektir. Proje faaliyetlerinin nihai hedefleri olan, özellikle de toplumun dezavantajlı kesimleri açısından sayısal bölünmeyi azaltma ve giderme ve bireylerin yaşam kalitelerinde olumlu iyilşemeye yol açma hedeflerine ulaşma düzeyi, uygun etki analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilecektir. Planlama ve Pilot Uygulama Projesinin tüm faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında elde edilecek deneyim ve geri bildirim esas alınarak, Türkiye’deki tüm halk kütüphanelerinde benzer faaliyetlerin uygulanabilmesini hedefleyen bir Ülke Projesi teklifi hazırlanacak, Ülke Projesi için bir taraftan Bill ve Melinda Gates Vakfı’na yeni hibe başvurusu yapılırken, diğer taraftan da proje faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak için, projenin ülkemizdeki diğer ulusal çaplı proje ve stratejilere entegre edilebilmesi için çalışmalar yapılacaktır.
PROJENİN TARİHÇESİ
Projeye yönelik ilk adım 18 Mart 2010 tarihinde gerçekleştirilen “Halk Kütüphaneleri için Beklentiler ve Hedefler Çalıştayı”nda atılmıştır. Daha sonra gerçekleştirilen toplantıların ardından, benzer bir proje uygulamasını yerinde ziyaret etmek üzere 3-5 Kasım 2010 tarihinde KYGM yetkilileri tarafından Litvanya ziyareti gerçekleştirilmiştir.
Projenin Türkiye’de hayata geçirilebilmesine yönelik 10 Aralık 2010 tarihinde Ankara’da “Turkey Planning Grant Development” başlıklı bir toplantı gerçekleştirilmiş, toplantıya KYGM yetkilileri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye yetkilisi, Ulaştırma Bakanlığı yetkilileri, Türk Kütüphaneciler Derneği yetkilileri, DPT Bilgi Toplumu Dairesi yetkilileri, Bilgi ve İletişim Teknoljileri Kurumu’ndan bir uzman, Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nden bir öğretim üyesi, Microsoft Türkiye ofisinden iki yetkili ve Küresel Kütüphanlere Girişimi’nin üç danışmanı ve Küresel Kütüphaneler Girişimi yetkililerinden oluşan bir grup katılmıştır. Bu toplantı sonucunda, Proje Önerisi hazırlama süreci başlatılmıştır.
Proje Önerisi hazırlama süreci devam ederken, 25-27 Nisan 2011 tarihinde Bill ve Melinda Gates Vakfı’nın Seattle’daki merkezine bir çalışma ziyareti gerçekleştirilmiştir. 19-22 Haziran 2011 tarihinde Danimarka’da gerçekleştirilen “Geleceğin Kütüphanesi” konferansına katılınmış, hemen ardından 27-29 Haziran 2011 tarihinde ABD Baltimore’da gerçekleştirilen “Eğiticileri Bilinçlendirme Eğitimi”ne katılım sağlanmıştır. Daha sonraki süreçte, 15-17 Eylül 2011’de Seattle’daki Uzmanlık Grup toplantılarına, 19-21 Eylül 2011 tarihinde Seattle’da gerçekleştirilen “Ortak Öğrenme Toplantısı” katılınmıştır. Bu bağlamda son olarak, 22-26 Nisan 2013 tarihinde Cape Town Güney Afrika’daki “Ortak Öğrenme Toplantısı”na katılım sağlanmıştır.
Proje Önerisinin hazırlanması için, Bill ve Melinda Gates Vakfı tarafından İngiltere orijinli bir danışmanlık şirketinden hizmet satın alınmış, ancak yeterli nitelikte bir öneri ortaya çıkamamıştır. Proje Önerisini hazırlamak ve Projeyi yönetmek üzere Bakanlık onayı ile, Prof.Dr. Mehmet Emin Küçük, 2547 saylı Kanun’un 38. Maddesi uyarınca, 6 Aralık 2011 tarihinden itibaren KYGM’nde görevlendirilmiştir. Prof. Küçük’ün görevlendirilmesi ile birlikte, Proje Önerisi’nin hazırlanmasının yanısıra, hibeyi başvurusunda bulunacak kurum arayışları başlatılmış, projenin büyük ölçekli AR-GE faaliyetlerini içerimesi nedeni ile öncelikle üniversitelerle işbirliği arayışına girilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, Hacettepe Teknokent – Teknoloji Transfer Merkezi ile prensipte anlaşmaya varılmış, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile HT-TTM arasında bir işbirliği protokolü ümzalanmıştır. Bu protokole göre, HT-TTM hibe için başvuracak ve projeyi gerçekleştiren kurum rolünü üstlenecek, KYGM de projede önderlik eden kolaylaştırıcı kurum rolünü üstlenecektir. Bu süre içerisinde Prof. Küçük tarafından hazırlanan Proje Önerisi 25 Aralık 2012 tarihinde Bill ve Melinda Gates Vakfı’na sunulmuştur. Dokuz farklı hakem tarafından değerlendirilen Proje Önerisinde bazı değişklikler istenmiş, istenen değişiklikler yerine getirilerek, 11 Şubat 2013 tarihinde nihai başvuru yapılmıştır. 4 Nisan 2013 tarihinde hibe başvurusunun onaylandığı bildirilmiş, hemen ardından 18 Nisan 2013 tarihinde BMGF ve HT-TTM arasında hibe sözleşmesi imzalanmıştır (hibe türü Mali Sorumluluk getiren hibe türü olarak belirlenmiştir). Hibenin ilk dilimi olan $ 2 milyon tutarındaki miktar 16 Mayıs 2013 tarihinde HT-TTM’nin proje için açtırmış olduğu banka hesabına yatırıldı.
Bu arada, projeyi yönetmek üzere, Prof.Dr. Mehmet Emin Küçük için, tekrar Bakanlık onayı alınmış, HT-TTM ile Bakanlık arasında imzalanan protokol gereği, proje ekibi Prof. Küçük tarafından HT-TTM’ye önerilmiş, 1 Temmuz 2013 tarihinde proje ekibi resmi olarak Hacettepe Teknokent AR-GE binasında bulunan ofiste çalışmalarına başlamışlardır.
PROJE EKİBİ
PROJE YÖNETİCİSİ – PROF. DR. MEHMET EMİN KÜÇÜK
Prof. Küçük lisans ve yüksek lisans eğitimini Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik bölümünde tamamladıktan sonra 1996 yılında İngiltere Northumbria Üniversitesi’nden Bilgi ve Kütüphanecilik Yönetimi bölümünden doktora derecesini almıştır. 1988-2010 yılları arasında Hacettepe Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışmış ve eş zamanlı olarak 2005-2010 yılları arasında Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde müdür yardımcılığı görevini yapmıştır. 2010 yılında Aksaray Üniversitesi’nden profesörlüğünü alan Küçük, aynı üniversitede 2010-2011 yılları arasında rektör yardımcılığı yapmıştır. Aralık 2012 tarihinden beri, Kültür ve Turizm Bakanlığı- Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nde danışmanlık hizmeti vermiş, 1 Eylül 2013 tarihinde emekli olmuştur. Bu tarihten itibaren Kütüphan-e Türkiye Projesi’nde tam zamanlı olarak çalışmaktadır.
PROJE YÖNETİCİSİ YARDIMCISI – MUSTAFA ÜNAL
1987 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümünden mezun olan Ünal, Türkiye İş Bankası, Koçbank (sonrasında Koç Holding bünyesine katılan Yapı ve Kredi Bankası ile birleşti), Aria-Avea (Türk Telekom Grubuna ait GSM şirketi), gibi Türkiye’nin en itibarlı kuruluşlarında muhtelif düzeylerde yönetici olarak çalışmıştır ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (2000), İleri Düzey SPK Lisansı (2005) Mali Konularda Bilirkişi (2005) belgelerine sahiptir. Ayrıca Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Finansal İktisat alanında doktora çalışmalarına devam etmektedir. Yaklaşık üç yıl kadar evvel, altı ay süreyle Bill & Melinda Gates Vakfı’na Mali Danışman olarak hizmet vermiştir ve bunun sonucu olarak, geçen iki yılın ardından, Kütüphan-e Türkiye Projesine, Projenin başlangıç tarihi olan 01.07.2013’te dahil olmuştur.
TANITIM UZMANI – PROF. DR. AHMET ÇELİK
Ahmet Çelik lisans derecesini ODTÜ Sosyoloji bölümünden almıştır. Yüksek Lisans eğitimini İngiltere Sheffield Üniversitesi’nde Kütüphanecilik üzerine yapmıştır ve aynı alandaki doktora çalışmasını Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Hacettepe Üniversitesi Bilge ve Belge Yönetimi bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır ve Hacettepe Üniversitesi kütüphanelerinde Kütüphane ve Dökümantasyon Daire Başkanlığı görevini yürütmüştür. 2007 yılında emekli olmuştur ve Kütüphan-e Türkiye Projesi için çalışma hayatına geri dönmüştür.
ETKİ DEĞERLENDİRME UZMANI – DOÇ. DR. UMUT AL
Umut Al yüksek lisans derecesini Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü’nden 2002 yılında, doktora derecesini Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nden 2008 yılında almıştır. Araştırma alanları arasında Internet’te bilgi arama davranışları, üniversite kütüphaneleri, bilgi hizmetlerinin pazarlanması ve bibliyometri gibi konular bulunan Al, çeşitli dergilerde (Journal of the American Society for Information Science & Technology, Library & Information Science Research, Libri, Scientometrics, Türk Kütüphaneciliği) makaleler yayımlamıştır ve Türk Kütüphaneciler Derneği, Üniversite ve Araştırma Kütüphanecileri Derneği gibi mesleki derneklere üyedir.
ETKİ DEĞERLENDİRME UZMANI – DOÇ. DR. İREM SOYDAL
İrem Soydal, Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. 2000 yılında Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü’nden, 2003 yılında Robert Gordon Üniversitesi (Aberdeen, İskoçya) “Elektronik Bilgi Yönetimi” programından yüksek lisans dereceleri almıştır. 2008 yılında doktorasını Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nde tamamlayan Soydal, web tabanlı bilgi sistemleri ve hizmet kalitesi, bilgi erişim, bilgi kullanımı, derme yönetimi ve bibliyometri konularında araştırmalar yapmaktadır.
EĞİTİM UZMANI – DR. GÖKNUR KAPLAN AKILLI
Lisans eğitimini Hacettepe Üniversitesi, Almanca Matematik Öğretmenliği’nde 2001 yılında fakülte birincisi olarak tamamlamıştır. 2004 yılında, master derecesini, birçok ulusal ve uluslararası ödüle aday gösterilen “FIDGE Modeli: Oyun-benzeri Öğrenme Ortamları için Öğretim Tasarımı / Geliştirme Modeli Önerisi” başlıklı tezi ile ODTÜ Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü’nden almıştır. Doktorasını 2010 yılında Penn State Üniversitesi, Öğretim Sistemleri Programı’ndan “ESPN Fastbreak Topluluğu Bilgi Değişim Desenleri” başlıklı tezi ile tamamlayan Dr. Akıllı şu anda Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya devam etmektedir. Microsoft Research ve Serious Games Zirvesi tarafından iki yıl üst üste“Academic All-Star” seçilmiş olan Dr. Akıllı’nın değişik konularda uluslararası yayınları bulunmaktadır. Araştırma alanları, mobil öğrenme, öğretim tasarımı, ciddi oyunlar, insan-bilgisayar etkileşimi, kültür teorisi, vb gibi konuları içeren ancak sadece bunlarla sınırlı olmayan disiplinlerarası çalışmaların eklektik bir kümesidir. Şu anda, erken çocukluk eğitimi için mobil uygulamalar ve Ağ 2.0 teknolojilerinin eğitime entegrasyonu üzerine araştırmalar yürütmektedir.
EĞİTİM UZMANI – YRD. DOÇ. DR. GÜLTEN ALIR
Gülten Alır, 2002 yılında Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü’nden yüksek lisans derecesini, 2008 yılında Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nden doktora derecesini almıştır. Araştırma alanları arasında elektronik belge yönetimi, kurumsal bilgi yönetimi, e-devlet uygulamaları ve dezavantajlı grupların bilgi okuryazarlığı gereksinimleri yer almaktadır. Halen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışmalarına devam etmektedir.
BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLER UZMANI – HÜSEYİN ÖZYURT
1999 yılında Yakın Doğu Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünden mezun olan Özyurt, 2000 yılından beri Hacettepe Ünivertsitesi Bilgi İşlem Daire Başkanlığında çalışmaktadır. Bilgi İşlem Daire Başkan Yardımcısı olarak görevine devam etmektedir.
UZMAN YARDIMCISI – SELÇUK SAVAŞ
1961 yılında, Ankara’da doğan Selçuk Savaş, Anadolu Üniversitesi İktisat Bölümü Lisans öğrenimini 1990 yılında tamamladı. Memuriyet hayatına 1980 yılında Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Mali Bilimler ve Muhasebe Yüksekokulu’nda başlayıp, şimdiki Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde, bilgisayar işletmeni, şef gibi çeşitli kadrolarda yine çok çeşitli görevlerde bulundu. 1994-1997 ile 2001-2004 yılları arasında Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde Fakülte Sekreteri olarak görev yapan Savaş, 1997–2001 yılları arasında Gazi Üniversitesi’nde Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, 2005-2008 yılları arasında ise Gazi Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı görevlerini yaptı. 2008-2009 yıllarında Nevşehir Üniversitesi’nde, 2009 – 2010 yıllarında ise Ahi Evran Üniversitesi’nde Genel Sekreter Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 2010-2011 yılları arasında Ahi Evran Üniversitesi Genel Sekreterliği’ni vekaleten yürüten Savaş, 2011 Mayıs ayında aynı üniversiteden emekli oldu. Selçuk Savaş evli ve bir çocuk babasıdır.
UZMAN YARDIMCISI – SEDA ÖZ
Seda Öz lisans derecesini İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı anabilim dalından almıştır. Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı anabilim dalı Kültürel Çalışmalar programında yüksek lisans eğitimine devam etmektedir. kha