Çorum'un Ortaköy ilçesinde bulunan ve Hititlerin önemli kentlerinden biri olan Şapinuva'da ortaya çıkarılan çivi yazılı tabletlerin UNESCO Dünya Belleği Listesi'ne alınması için hazırlanan proje kapsamında resmi başvuru gerçekleştirildi.
Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün koordinesinde Hititlerin önemli kentlerinden biri olan Şapinuva'dan çıkartılan çivi yazılı tabletlerin dünya mirasına kazandırılması için önemli bir proje yürütülüyor. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansının "2025 Yılı Turizm Ekseninde Kadın İstihdamı Odaklı Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazanan proje dosyası, Hitit Üniversitesi adına Şapinuva Kazı Başkanlığı tarafından, Çorum Müze Müdürlüğünün arşiv desteğiyle hazırlandı. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün koordinasyonunda yürütülen süreç kapsamında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ile iletişime geçilerek resmi başvuru yapıldı. Başvurunun onaylanmasıyla tabletler UNESCO Dünya Belleği Listesi'ne alınacak.
Farklı uygarlıkların dilleriyle yazılan tabletler tarihe ışık tutuyor
Çorum'un Ortaköy ilçesinde yer alan Şapinuva'da arkeolojik kazılar 1990 yılında başladı. Aradan geçen 36 yılda sürdürülen kazı çalışmalarında kentin mimari yapılarıyla birlikte 4 bin 533 tablet ve tablet parçası ortaya çıkarıldı. Şapinuva'da bulunan belgeler arasında mektuplar, dini törenlere ilişkin metinler, dualar, fal metinleri ve farklı konulardaki yazışmalar bulunuyor. Tabletlerin Hititçe, Hurrice, Hattice, Akadça ve Sümerce gibi farklı dillerde yazılmış olması da arşivin önemini artırıyor. Tabletler, dönemin devlet yönetiminden dini hayata, askeri yapılanmadan diplomatik ilişkilere ve günlük yaşama kadar pek çok konuda bilgi veriyor. Şapinuva'da bulunan tabletler, yalnızca bir dönemin yazılı belgeleri değil, binlerce yıl öncesinin siyasi, sosyal, dini ve kültürel yaşamına ilişkin bilgileri günümüze taşıyan önemli bir tarih kaynağı niteliği taşıyor.
Tabletler Çorum Müzesinde korunuyor
Şapinuva kazılarında ortaya çıkarılan çivi yazılı tabletlerin tamamı Çorum Müzesi koleksiyonunda korunuyor. Tabletlerin tek bir merkezde muhafaza edilmesi, arşivin bütünlüğünün korunması ve bilimsel çalışmaların sürdürülebilmesi açısından önem taşıyor. Hazırlanan proje kapsamında kazı ve müze envanter kayıtları da ayrıntılı şekilde incelenerek tabletlerin bulunduğu alanlar, çıkarıldıkları yıllar ve içeriklerine ilişkin bilgiler değerlendirildi.
Ortaköy ilçesindeki Şapinuva kazı alanı ziyaret eden Çorum Valisi Ali Çalgan incelemelerde bulundu. Vali Çalgan'a İl Jandarma Komutanı Kubilay Ayvaz, Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürü Sümeyra Bektaş, Tokat Vakıflar Bölge Müdürü Sebahattin Erdoğan, Ortaköy Kaymakamı Fatih Şimşek, Ortaköy Belediye Başkanı Taner İspir, OKA Çorum Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü Tuğba Purtul Kılıç, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Recep Cıplak, Hitit Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Ortaköy Şapinuva Kazı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Önder İpek ile Arş. Gör. Semih Gerçek eşlik etti.
"Bu kil tabletler de çok önemli konulara temas ediyor"
İncelemelerin ardından projeyle ilgili açıklamalarda bulunan Çorum Valisi Ali Çalgan, "Bizim ilimiz sınırları içerisinde kalan Boğazkale, Hitit Devleti'nin başkenti bir yerdir. Şimdi Boğazkale ilçemiz sınırlarında. Bu alan, 1986 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne kaydedilmiş, teşkil edilmiş bir alan. Boğazkale'de çıkan kil tabletler, 2001 yılında 25 bin civarında kil tablettir. Dünya kültür belleğine kaydedilmiş, yine UNESCO tescili var. Bu mimari eserlerin yanında 4 bin 533 kil tablet bulunmuş. Bu kil tabletler çok önemli konulara temas ediyor. Günün sosyal hayatına, toplumsal hayatına, ticari hayatına, siyasi hayatına dair söz gelimi ışık tutuyor. Dolayısıyla burada aslında dönemin insana dair bütün bilgilerini edinmek mümkün. Buraya bir proje sundular ve bu proje kabul edildi. Nedir bu proje? Burada bulunan çivi yazılı tabletlerin önce UNESCO Milli Komitesi'nin bilgisine sunulması. Bu yapıldı. Bundan sonrası artık kabul görmesi halinde UNESCO Milli Komitesi tarafından asıl uluslararası sertifikasyon yetkisi olan UNESCO indinde girişimde bulunulacak ve inşallah ümit ediyoruz, bunlar da Dünya Belleği Listesi'nde yerini alacak. Kazı çalışmaları dediğim gibi 1990 yılında başladı. Hâlen devam ediyor. Bugüne kadar elde edilenlerin ötesinde o döneme ilişkin bize fikir verecek. Bu eserlerin varlığı bize ışık tutacak. Aslında dünya kültür mirasına ışık tutacak. Bu yönüyle de şehrimiz ya da ülkemiz Anadolu, dünya kültür tarihinin zirvesinde yerini almaya devam ediyor" dedi.