Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Bakü'de Türkiye Maarif Vakfı'na bağlı Maarif Okulu Gençlik Kampüs ziyareti sonrası yaptığı açıklamada, "Suriye'nin neredeyse dört katı 15-16. yılına giren bir kriz bölgeyi kasıp kavurdu Türkiye'de, bölgede ve bütün dünyada. İran'da benzer bir istikrarsızlık olursa, benzer bir karışıklık olursa bunun tüm bölgeye ve dünyaya yansıması farklı olacak. Ama Azerbaycan'a ve Türkiye'ye yansıması çok daha farklı olacak" dedi.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'deki temaslarına devam ediyor. Fuat Oktay temasları kapsamında, Türkiye Maarif Vakfı'na bağlı Maarif Okulu Gençlik Kampüsü'nü ziyaret etti. Oktay, kampüsü gezerek okulun faaliyetleri hakkında yetkililerden bilgi aldı. Sınıfları ve eğitim alanlarını inceleyen Oktay, öğrencilerle de bir araya geldi. Kampüs gezisinin ardından Oktay, basına değerlendirmelerde bulundu.
Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye'nin bağlantısallık açısından Doğu ve Batı arasında son derece kıymetli olduğunu belirten Oktay, "Doğu ve Batı'ya, özellikle Hazar havzasından Doğu ve Batı'ya bağlayan, bugüne kadar baktığımızda hep demiryolları ve karayolları üzerinden, hatta biz Ermenistan ile olan sorundan kaynaklı yine havayolu olarak da yoğunlukla kullandığımız bir bölgeydi. Dolayısıyla bunun getirdiği projeler de vardı. Bakü-Tiflis-Ceyhan bunlardan birisiydi. Yine Bakü-Tiflis-Erzurum yine bir başkası. Diğer enerji koridorları ve buradan özellikle Karadeniz üzerinden yine geçecek olan bazı enerji projeleri, özellikle sadece petrol ve doğal gazı bahsetmiyorum, elektrik konusunda bahsediyorum. Dolayısıyla bu üç ülke arasındaki iş birliği son derece önemliydi. Bugün de yine aynı önemini devam ettiriyor. Bakü-Tiflis-Kars demir yoluyla alakalı özellikle Gürcistan'daki bakım onarımı devam ediyordu. Onun da sonlandığını gördük, görmekten de mutluluk duyuyoruz. İnşallah o da en kısa zamanda açılışa hazır ve açıldığı zaman da yine yük taşımacılığı anlamında da yeni bir ivmeyi beraberinde getirecek. Tabii bu arada da özellikle Zengezur koridorunun, Trump koridorunun en son yapılan anlaşmalarla, paraflarla birlikte tekrardan harekete geçtiğini görmekten de son derece mutluyuz. Bu da aslında yeni bir hem bölge barışına hem de bölge kalkınmasına katkı verecek güçlü bir proje. Ama aynı zamanda da Türk dünyasını birleştirebilecek güçlü bir proje" dedi.
Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu'nun (TRIPP) sadece Nahçıvan ve Azerbaycan arasındaki bağlantıyı değil, aynı zamanda Türkiye, Azerbaycan ve Türk dünyası arasında bölge olarak tüm ülkeleri kalkındıracak başka bir proje olduğunu belirten Oktay, "Hem Gürcistan da buna dahildir. Ama Rusya ve İran da ileride barışın sağlandığı bir bölgede daha da güçlü bir geleceğe hazırlayacak bir proje. Ümit ediyoruz bu da bir an önce hayata geçer. Bu tabii Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişkilerin bir an önce daha da normalleşmesiyle ve paraf edilmiş anlaşmanın nihai imzalarının atılmasıyla da doğrudan ilişkili ümit ediyoruz. Bu imzalar da bir an önce atılır ama buradaki yolun yapımı fiili olarak da projeleri ve diğer çalışmaları fiilen başlamış durumda. Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine baktığımızda da orada gerek Kazakistan ve Rusya üzerinden gelen buğdayın taşınması, gerek ticaret boyutunun başlamış olması her iki ülke arasında Azerbaycan tarafının paraflanan anlaşma imzalanmadan aslında henüz üzerinde resmi bir sorumluluğu olmamasına bir taahhüt olmamasına rağmen aslında anlaşmayı fiili olarak aşamalı olarak uygulamaya da geçtiğinin bir göstergesi. Bu son derece önemli. Azerbaycan'ın da kendisine olan özgüvenini gösteriyor. Bu ister istemez bize de Türkiye'ye de yansıyor. Türkiye-Ermenistan ilişkilerine de Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesi de Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesiyle doğrudan alakalı. Dolayısıyla bizim de orada görüşmeler başladı. Orada da yine hem resmi pasaportların vizeleriyle alakalı bir ilerleme aynı zamanda da Türk Hava Yolları nezdinde karşılıklı uçuşların başlaması şeklinde orada da bir hareketliliği görüyoruz, ümit ediyoruz. Çok hızlı gelişir bunlar ve bölgenin artık çatışmalarla değil artık barışla, refahla, kalkınmayla gündemi bununla belirlenir ve ileriye yoğunlaşırız" ifadelerini kullandı.
Bugün aslında Hocalı katliamının yıl dönümünü andıklarını da belirten Oktay, "613 şehidimiz vardı. Biraz önceki ifade ettiğimiz barış görüşmelerinin nereden nereye geldiğiyle alakalı bunu bilmekte ve bunu hatırlamakta da fayda olduğunu düşünüyorum ki tekrar geriye dönülmesin. Hocalı katliamı ile başlayan ve özellikle Sovyetler'in dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan ettikten sonraki bölgede Şuşa'dan ve aynı şekilde Hankendi'den Hocalı'ya kadarki bölgedeki Karabağ'daki Ermeni işgalinin son bulması ama işgalin başladığı zaman Hocalı'yı ben bu vesileyle tüm şehitlerimizi bir kez daha rahmetle yad ediyorum" dedi.
"Şu anda Ermenistan farklı bir duruşu sergiliyor"
Bu katliamları unutmamak gerektiğini belirten Oktay, "Eğer unutursak tekrarlarını yaşarız. Unutmamamız ve unutturmamamız gerekiyor. Yıllarca bize, Türklere katliam yapanların, Türkler katliam yaptı diye bütün dünyada yaygara koparmış olmaları ve bununla ilgili farklı ülkelerin meclislerinden kararlar geçirmiş olmaları kabullenilebilir bir şey değil. Ne yazık ki bazı ülkelerin, Fransa başta olmak üzere bunun da bayraktarlığını yapmış olmaları üzüntüyle hatırladığımız şeyler. Bu batıdaki birçok ülkenin yaptığı şeydir. Şu anda Ermenistan farklı bir duruşu sergiliyor. Diyor ki artık biz kendi sınırlarımız içerisinde ve komşularımızla barış içerisinde yaşamak istiyoruz ve Avrupa'da ve Amerika'da Diaspora'nın oluşturduğu ve buradaki Ermenistan'daki Ermeniler üzerinden yıllarca geçimlerini sağladıkları, şov yaptıkları bu şovlar dursun istiyoruz ve biz kalkınmak istiyoruz, gelişmek istiyoruz ve komşularımızla da barış içerisinde yaşamak istiyoruz diyorlar. Komşular da aynı şeyi söylüyor. Ümit ediyoruz bu da bir an önce sağlanır ve Diaspora da artık bütün boş hayallerden vazgeçmiş olur" diye konuştu.
"İran doğrudan Türkiye'yi ve Azerbaycan'ı etkileyen bir konu"
Azerbaycan'da gerçekleştirdiği yüksek seviyedeki görüşmelerini de hatırlatan Oktay, "Buradaki değerlendirmelerimizde de hem bölgesel ilişkileri değerlendirme fırsatı bulduk. Tabii burada İran başta geliyor. İran doğrudan Türkiye'yi ve Azerbaycan'ı etkileyen bir konu. Suriye'nin neredeyse dört katı 15-16. yılına giren bir kriz bölgeyi kasıp kavurdu Türkiye'de, bölgede ve bütün dünyada. İran'da benzer bir istikrarsızlık olursa, benzer bir karışıklık olursa bunun tüm bölgeye ve dünyaya yansıması farklı olacak. Ama Azerbaycan'a ve Türkiye'ye yansıması çok daha farklı olacak. Onun için Türkiye'de, Azerbaycan'da biz bu işin sorunun İran ve ABD arasında görüşmelerle çözülmesini arzu ediyoruz. Bunun için de Türkiye olarak gayret sarf ediyoruz. Ümit ediyoruz bu olur ama ABD'nin bölgedeki askeri yığına endişeleri ister istemez bütün dünyada arttırıyor. Ümit ediyoruz ki bir çatışmaya sebebiyet vermeden bir an önce sonuçlanır. Tabii kuzeyimizdeki Rusya-Ukrayna krizde doğrudan tüm ülkeleri ilgilendiren bir konu. Burada da Türkiye olarak biz bir an önce savaşın bitmesini arzu ediyoruz. Beşinci yılına girdi, yeter artık diyoruz, bölge kana doydu, bıktı artık, bitsin istiyoruz. Ama ne yazık ki savaşın bitmesini istemeyen tarafların olduğunu da görüyoruz. Ama Türkiye olarak biz burada gerek ABD'nin öncülüğünde yürütülen, Trump'ın öncülüğünde yürütülen, gerekse Türkiye'nin özellikle İstanbul görüşmeleri, buluşmaları çerçevesindeki görüşmeleri ısrarla devam ettirmeye çalışıyoruz. Abu Dabi'de olan görüşmelerde, diğer bölgelerde olan görüşmelerde sonuna kadar desteklediğimizi ifade etmek isterim" şeklinde konuştu.
"SDG ile yapılan anlaşmalarda burada bir an önce tam entegrasyon sağlansın istiyoruz"
Suriye ve Gazze konusunda da konuşan Oktay, "Suriye'de de son dönemde artık ülkenin birlik ve beraberliğini sağladığı, toprak bütünlüğünü sağlamaya yönelik çok güçlü çıkışları oldu, anlaşmaları oldu. Ümit ediyoruz, tam entegrasyon burada bir an önce sağlanır. Özellikle Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile yapılan anlaşmalarda burada bir an önce tam entegrasyon sağlansın istiyoruz. Suriye'nin kuzeyinde ama güneyinde de gerek Dürzilerle, gerek Lazkiye bölgesindeki Aleviler boyutundaki tüm yönetimin, merkezi hükümetin daha kapsayıcı bir şekilde tüm tarafları içine alacak ve tüm tarafların sorunlarını çözecek şekilde güçlü bir merkezi hükümetin kurulmasıyla da Suriye'deki sorunu da geride bırakıp önümüze bakalım arzusundayız ve bunun da son derece iyi gittiğini görüyoruz, bundan da memnunuz. Gazze konusu da geçen yıl itibariyle devam eden kanın durduğunu görüyoruz ama henüz ne yazık ki yapılan anlaşmaya rağmen ihlallerin bitmediğini, İsrail boyutunda ölümlerin, katliamların bitmediğini görüyoruz. Bir an önce de burada barış kuruluna Türkiye olarak zaten yine ABD öncülüğünde kurulan barış kuruluna da ve barış anlaşmasına da taraf olduğumuzu ve bunu da desteklediğimizi ifade ettik, barış kuruluna da Azerbaycan'la birlikte üyeyiz ve bunun toplantılarına da katıldık, ümit ediyoruz ki orada da bir an önce ateşkes bütün boyutlarıyla sağlanır, insani yardımlar tüm gücüyle devam eder, refah sınır kapısı her türlü geçişe açılır ve normalleşme sağlanır, Filistin yönetimi orada yönetimi sağlar, iç güvenlik boyutu yönetimi kendi eline alır ve bir an önce de Gazze'nin yeniden inşası başlar ve iki devletli çözüme doğru da yol almaya başlarız. Bununla ilgili de yine Türkiye olarak sonuna kadar elimizden geleni yapacağız, yapıyoruz da Azerbaycan'da da biz aynı fotoğrafı gördük. Özetle Türkiye-Azerbaycan ve Gürcistan ilişkilerini daha ileri bir boyuta taşıma ve bölgeyi daha refah ve barış ortamında ileriye taşıma amacıyla geldiğimiz Azerbaycan'da ikili ilişkileri de değerlendirme fırsatını bulduk, son derece mutlu olduğumuzu ifade etmek isterim" dedi.