Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un yarın Rusya'yı ziyaret edeceğini ve Rus tarafına Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Trump ve Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasında üçlü zirve teklifi götüreceğini açıkladı.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Norveç'in başkenti Oslo'da Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya geldi. Store, Stubb ve Zelenskiy, Oslo'daki görüşmelerin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.
Toplantıya Witkoff'un yanı sıra ABD'li müzakereci Jared Kushner'in de video konferans yoluyla katıldığını açıklayan Norveç Başbakanı Store, "Geçen hafta yaşanan gerilimlerin ardından gerekli olan iyi ve yapıcı görüşmelere ev sahipliği yaptığımızı söyleyebilirim" dedi.
Bugünkü toplantılar çerçevesinde ABD ve Avrupa ekiplerinin Ukrayna ile birlikte temel meseleler üzerinde kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü ifade eden Store, Witkoff'un yarın Rusya'yı ziyaret edeceğini ve Rus tarafına Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Trump ve Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasında üçlü zirve teklifi götüreceğini açıkladı. Store, "Witkoff yarın St. Petersburg'a gidecek. Burada Rus yönetimiyle görüşerek bugünkü toplantıda ele alınan fikirleri ve Avrupalı ve Amerikalı meslektaşlarımızın üzerinde çalıştığı önerileri aktaracak. Bu görüşme, liderler düzeyinde bir toplantının önünü açabilir" dedi.
Store, "Bugün Ukrayna'nın güvenliği, savaş sonrası refah planı, toprak meseleleri, yatırımlar ve Avrupa güvenlik düzeniyle ilgili meseleleri ele aldık. Bu savaşın ardından ortaya çıkacak durum, Avrupa'nın yeni gerçekliği olacak" ifadelerini kullandı.
Store, basın toplantısının ardından Avrupa Birliği (AB), NATO, İngiltere, Almanya ve İtalya'dan ulusal güvenlik danışmanlarıyla bir araya geleceklerini söyledi.
Avrupa'nın ABD olmadan Rusya ve Ukrayna arasında müzakere yürütebilecek durumda olup olmadığı şeklinde bir soruya Norveç Başbakanı Store, "Avrupa müzakere masasında yer almalı. Avrupa'nın bu süreçte yeterince merkezi bir konumda bulunmaması bir eksiklikti. Ancak başarılı olmak ve kalıcı bir barış için, ABD, Ukrayna, Rusya ve Avrupa'nın bulunduğu bir denkleme ihtiyaç var" şeklinde cevap verdi. Store, "Zelenskiy, bizden bu toplantıya ev sahipliği yapmamızı istedi ve biz de memnuniyetle kabul ettik. Şimdi Avrupalı meslektaşlarımızla görüşeceğiz" dedi.
"Rusya durursa, biz de Rusya'nın enerji altyapısının hassas noktalarını vurmamaya hazırız"
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ise bu sabah ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir görüşme gerçekleştirdiğini açıklayarak, "Yardım etme isteğini ve karşı karşıya olduğumuz bütün sorunlara çözüm bulmak için gösterdiği çabaları gerçekten takdir ediyorum" dedi.
Ukrayna'nın barışı herkesten çok istediğini vurgulayan Zelenskiy, ABD'nin enerji ateşkesine derhal destek verdiklerini ancak Rusya'nın buna saldırılarını sürdürerek karşılık verdiğini söyledi. Zelenskiy, "Rusya durursa, biz de Rusya'nın enerji altyapısının hassas noktalarını vurmamaya hazırız. Putin, buna "hayır" dedi ancak bir çözüm bulmak için çalışıyoruz" dedi.
"Liderler düzeyinde muhtemel bir üçlü görüşmeye ilerlemek istiyoruz"
Avrupalı ortaklarla birlik içinde olduklarını ve ABD'nin bu fikirleri Ruslara iletmesini beklediklerini söyleyen Zelenskiy, "Liderler düzeyinde muhtemel bir üçlü görüşmeye ilerlemek istiyoruz. Witkoff, yarın Rusya'ya gidiyor, bakalım Putin ne söyleyecek" dedi.
"Elbette savaşı kaybetmiyoruz ama insanlarımızı kaybediyoruz"
Basın toplantısında bugünkü görüşmelere ve Rusya'ya taşınacak mesajlara ilişkin bir soruya cevap veren Zelenskiy, "Ekiplerimiz Miami'de görüşmeler gerçekleştirdi ve adından bu görüşmelerle ilgili geri bildirimler aldık. Şimdi de o toplantılarda ele alınan bazı konuları paylaştık. Güvenlik garantilerini görüştük. Bazı hassas meseleleri ele aldık. Toprak konusuna gelince, bu gibi hassas meselelerin üst düzeyde ele alınması gerektiği herkesçe biliniyor. Ayrıca savaş sona erdiğinde, savaş sonrasında ne olacağı gibi çok önemli meseleleri de görüştük" dedi.
Gerilimi azaltmak için her türlü adımın gerekli olduğunu da ifade eden Zelenskiy, farklı ateşkes biçimlerine ilişkin öneriler bulunduğunu açıkladı.
Zelenskiy, savaşı kaybediyor olup olmadıkları sorusuna ise, "Elbette savaşı kaybetmiyoruz ama insanlarımızı kaybediyoruz. Rus saldırıları nedeniyle insanlarımızı kaybediyoruz. Ayrıca zaman kaybediyoruz. Çocuklarımız gerçek bir hayat, gerçek bir çocukluk yaşayamıyor" cevabını verdi.
Bugünkü görüşmelerin ardından ABD Başkanı Trump'a ne ölçüde güvendiği sorusuna Zelenskiy, ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile yaptığı görüşmenin "oldukça olumlu geçtiği" aktardı. Zelenskiy, "Çözmemiz gereken meseleleri birbirimizle paylaştık ve bunları çözeceğimizden eminim. 48 saat içinde yeniden görüşmeye karar verdik" dedi.
"İstihbarat paylaşımının şu anda işliyor olmasından dolayı minnettarız"
ABD Dışişleri Bakanı Rubio'dan istihbarat paylaşımı, Patriot füzeleri ve Starlink ile ilgili sorunların çözümü konusunda güvence alıp almadıkları yönünde bir soru alan Zelenskiy, "İstihbarat paylaşımının şu anda işliyor olmasından dolayı minnettarız. Erken uyarı sisteminden söz ediyorum. Bu, halkımız için son derece önemli. Çünkü balistik füzelerin yaklaştığını önceden öğrenebiliyoruz. Bu nedenle ABD tarafına teşekkür ediyoruz" dedi. Zelenskiy, Rubio ile Starlink ve Patriot sistemlerini de görüştüklerini ve bu konularda kendilerine geri dönüş yapılacağını söyledi.
Zelenskiy, açıklamasında ayrıca bugünkü toplantıda NATO ve savaş sonrası güvenlik garantilerinin de görüşüldüğünü ve bunların Witkoff tarafından yarın Rus tarafıyla paylaşılacağını da ifade etti. Zelenskiy, Rusya'nın İran'a desteği artıracağından endişe ettiği için mi Putin'e baskı yapmaktan kaçındığı şeklinde bir soruya, "Gerçekten bilmiyorum. Ancak Putin'in İranlılara yardım ettiğini ve bunu geçmişte de yaptığını düşünüyorum. Çünkü Rusya'nın İran'a gönderdiği insansız hava araçlarında farklı ayrıntılar gördük. Ayrıca Rusların uydu görüntüleri ve diğer bilgileri de içeren istihbarat paylaşımı da yaptıklarını düşünüyorum. Bildiklerimiz bunlar" şeklinde yanıt verdi.
Zelenskiy, ABD Başkanı Trump'ın Çin ve Rusya liderleriyle yapmayı planladığı üçlü toplantıya ilişkin bir soruya ise, "Bu toplantıda ne olacağını bilmiyorum. Ancak elbette Ukrayna ve geleceğimizle ilgili meseleler ele alınacaksa, bu ancak bizim de müzakere masasında bulunmamız halinde kabul edilebilir" cevabını verdi.
Zelenskiy, bu sabah ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile görüşmede ABD tarafından olumlu sinyaller aldıklarını yineleyerek, "Şu anda yapıcı bir diyalog yürütüyoruz. Görüşmeler yapıcıydı, çünkü Ukrayna, Avrupa ve ABD olarak hepimiz barış istiyoruz. Yarın neler olacağını göreceğiz" dedi.
"Teknik düzeyde müzakerelerin çok iyi ilerlediğini düşünüyoruz"
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ise bugünkü görüşmelerde hem genel çerçevede hem de kısa vadeli konularda ilerleme kaydettiklerine inandıklarını söyledi. Yarın St. Petersburg'a taşınacak barışa ilişkin bazı unsurlar üzerinde anlaştıklarını ifade eden Stubb, "Witkoff, Amerikalıların, Ukraynalıların ve Avrupalıların Miami'de gerçekleştirilen görüşmelere dayanan önerileriyle yarın St. Petersburg'a gidecek. Kamuoyunda çok fazla tartışma ve gürültü yaşandığı doğru ancak teknik düzeyde müzakerelerin çok iyi ilerlediğini düşünüyoruz" dedi.
Avrupa'nın ABD olmadan Rusya ve Ukrayna arasında müzakere yürütebilecek durumda olup olmadığına dair soruya Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ise, "Yapmaya çalıştığımız şey, ABD ile Ukrayna arasında ve bir ölçüde Ukrayna ile Rusya arasında diyaloğu kolaylaştırmak" dedi.