Türkiye’de İlk Kez Atmacaların Göçünü Uydudan Takip Ediyor
KuzeyDoğa Derneği Türkiye’de İlk Kez Atmacaların Göçünü Uydudan Takip Ediyor
Artvin Arhavi Atmaca Salma ve Halkalama Şenliğinde İlk Kez Bir Atmacaya Uydu Vericisi Takıldı
Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ve Arhavi Avcılar ve Atmacacılar Derneği Artvin’in Arhavi ilçesinde düzenledikleri atmaca salma ve halkalama şenliğinde, KuzeyDoğa Derneği Türkiye’de bir ilke imza attı. Düzenleme komitesi izni ile Türkiye de ilk defa bir atmacaya (Accipiter nisus) uydu vericisi takan dernek ekibi, atmacanın göçünü ve hareketlerini dakika dakika uydudan ve izlemeye aldı. Atmacaların ülkemiz üzerinden göçleri devam ederken, atmacacılığın bir geleneksel bir faaliyet olduğu bu bölgede, atmacalar artık halkalanıyor ve uydu vericisi ile takip ediliyor. Atmacaların göçe nasıl uyum sağladıkları uydudan gelecek veriler ile belirlenecek. KuzeyDoğa Derneği, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile daha kapsamlı atmaca araştırmalarının yapılması planlanıyor.
Artvin’in Arhavi ilçesinde yaklaşık 64 atmaca yapılan törenle doğaya salındı. İlçeye bağlı Güngören köyünde yapılan atmaca salımı törenine, Artvin Valisi Kemal Cirit, Rize Valisi Ersin Yazıcı, Ak Parti Rize Milletvekili Nusret Bayraktar, Tabiat Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü İdare Hizmetleri Daire Başkanı Cihangir Altun, Tabiat Koruma ve Milli Parklar Rize Bölge Müdürlüğü Mustafa Bulut, Arhavi Kaymakamı Muhammet Lider, Hopa Kaymakamı Mehmet Ali Özkan, Arhavi Belediye Başkanı Coşkun Hekimoğlu, Arhavi Avcılar ve Atmacacılar Derneği İdare Kurulu Başkanı Refik Lakerta, Kafkas Üniversitesi Yaban Hayati Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi Müdür Doç. Dr. Erdoğan Uzlu, KuzeyDoğa Derneği Bilim Koordinatörü Uzman Biyolog Emrah Çoban ile çok fazla sayıda atmacacı ile insanlar yer aldı. Konuşmaları takiben yaklaşık olarak 64 atmaca halkalanarak doğaya salındı. Arhavili atmacacı Muammer Alın’ın ' Siyah ' isimli atmacasına KuzeyDoğa Derneği tarafından 5 gramlık en son teknoloji uydu vericisi takılarak Vali Cirit tarafından doğaya salındı.
Konuyla İlgili; KuzeyDoğa Derneği Başkanı ve Utah Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu, Şunları Söyledi:
“Türkiye’nin en önemli yırtıcı kuş türleri arasında yer alan ve özellikle Doğu Karadeniz kültüründe çok önemli yer olan atmacalar ülkemizde şimdiye kadar vericilerle takip edilmemişti. Uzun mesafe göçmeni olan bu kuşların göç rotalarını, konaklama yerlerini, kışladıkları ve üredikleri yerleri belirlemek, bu kuşların popülasyonlarını korumak için de büyük önem taşımaktadır. Bunun yanında, atmacacılar tarafından göç zamanında yakalanıp göç sezonunun sonunda salınan atmacaların akıbetini belirlemek de kritik önem taşımaktadır. Bu kuşların göçlerine devam ettiği varsayılsa da, birkaç ay boyunca insan eliyle beslenen ve evcilleşen bu kuşların tekrar doğaya bırakıldıklarında ki davranış ve hareketlerini anlamamız için ayrıntılı araştırma ve uydu takip çalışmalarının yapılması şarttır. Bunun yanında, bölgede her yıl binlercesi yakalanıp çoğu salınan atmacaların ve diğer yırtıcı kuşların bilimsel olarak halkalanması ve ölçümlerinin alınması şarttır. KuzeyDoğa Derneği olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doga Koruma Millî Parklar Genel Müdürlüğü’ne bu projeyi önerdik. Kendileri de ilgilendi. Bölgedeki il müdürlükleri ve üniversitelerle iş birliği içinde önemli bir çalışma gerçekleşmeyi hedefliyoruz. Bunun uzun vadeli ve kapsamlı bir projenin başlangıcı olmasını ümit ediyoruz. Bu şekilde, geleneksel atmacacılarla ornitologlar (kuş bilimciler) arasında da önemli bir işbirliği olacaktır ve bölgedeki atmacacılara kuş bilimine de katkıda bulunacaktır. DKMP’nin düzenlemeleri, lisans ve kontrol çalışmaları ve Arhavi Avcılar ve Atmacacılar Derneği’nin eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri sayesinde, bölgede kaçak atmacacılık ve öldürülen yırtıcı kuş sayısı azalmıştır. Atmacacılık esnasında yakalan kuşların çoğu hemen serbest bırakılmaktadır. Bunlar, atmaca dışındaki türler, erkek atmacalar ve bir yaşın üzerindeki bireylerdir. Bu kuşların serbest bırakılmadan ölçülmesi ve halkalanması çok önemlidir. Sezon sonunda doğaya geri bırakılan atmacaların da halkalanıp bırakılması şarttır. 2014 atmacacılık sezonunda bu konuda önemli ilkler gerçekleştirilmiştir ve doğaya bırakılan atmacalar halkalanıp birikilmiştir. Türkiye’de ilk kez bir atmaca uydu vericisi ile takip edilerek göç rotası belirlenecektir. Tabi tek bir atmacayı takip etmek bilimsel olarak yeterli değildir. Ümidimiz, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın desteğiyle düzinelerce atmacanın ve yaz atmacası gibi yakalanan diğer önemli yırtıcı kuş türlerinin de takip edilmesidir. Bu şekilde Türkiye’deki yırtıcı kuşların daha iyi korunması için gereken önemli bilimsel veriler elde edilecek ve bölgedeki geleneksel atmacacılığın atmaca ve diğer yırtıcı kuşlara daha az zarar vermesi sağlanacaktır.” kha