Türk siyasi tarihine "postmodern darbe" olarak geçen 28 Şubat sürecinin üzerinden 29 yıl geçti. Dönemin komutanları tarafından "Bin yıl sürecek" sloganı ile yürütülen darbe, 14 generalin müebbet hapsi ve onlarca bürokratın hapis cezası alması ile son buldu. Darbede etkin rol oynayan asker ve bürokratların yargılanması darbenin kendisi gibi çalkantılı bir süreçle sonlandı. Süreçle ilgili açılan davada, aralarında dönemin üst düzey komutanlarının bulunduğu sanıklar yıllar süren yargılama sonunda ağır cezalara çarptırıldı. Müebbet hapis cezası kesinleşen emekli generallerin rütbeleri 9 Eylül 2021'de söküldü ve bu isimler "er" rütbesine düşürüldü.
Türk siyasi tarihine adeta bir "bomba" gibi düşen ve dönemin komutanları tarafından "Bin yıl sürecek" açıklaması ile akıllara kazınan 28 Şubat sürecine ilişkin soruşturma, darbeden yıllar sonra 12 Nisan 2012 yılında ilk operasyonlarla başladı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma ile başlayan dava, çalkantılı bir süreç sonrası 2025 yılına kadar devam etti. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gerçekleştirilen soruşturmada 12 Nisan 2012'de aralarında üst düzey askerlerin de bulunduğu çok sayıda şüpheli hakkında işlem yapıldı. Hazırlanan iddianameyle 103 sanık hakkında dava açıldı. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yaklaşık 7 yıl süren davada karar 13 Nisan 2018'de açıklandı. On binlerce kişinin özgürlüklerine neden olan ve Türkiye ekonomisinde milyarlarca dolarlık zarara neden olan 28 Şubat faillerinden 21 sanık, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Cezalar iyi hal indirimiyle müebbet hapse çevrildi. 68 sanık beraat ederken, 4 sanık hakkındaki dava ölüm nedeniyle düştü, 10 sanık yönünden dava zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldı. Mahkeme, mahkum edilen asker sanıkların rütbelerinin sökülmesine de karar verdi. Yaşları ve sağlık durumları dikkate alınarak karar duruşmasında tutuklama kararı verilmedi. Sanıklar hakkında adli kontrol ve yurt dışına çıkış yasağı uygulandı. Böylece aralarında dönemin etkin komutanlarından olan Çevik Bir, Çetin Doğan ve Erol Özkasnak gibi komutanların rütbeleri sökülerek, "er" konumuna düşürüldü.
"Vural Avar hapishanede ölürken, hayatta olan komutanlar inziva hayatı yaşıyor"
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi, 22 Haziran 2020'de ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun buldu. Yargıtay 3. Ceza Dairesi ise 9 Temmuz 2021'de 14 sanık hakkında verilen müebbet hapis cezalarını onadı. Daire, Halil Kemal Gürüz, Erdoğan Öznal, Hayri Bülent Alpkaya ve Muhittin Erdal Şenel hakkındaki mahkumiyet kararlarını, eylemlerinin suça yardım kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozdu. Ayrıca zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilen 12 sanık hakkındaki hükümleri de bozarak, bu sanıkların cezalandırılmaları gerektiği yönünde karar verdi. Böylece toplam 16 sanık hakkında yeniden yargılama süreci başladı. Yeniden yargılamanın ilk duruşması 22 Kasım 2021'de Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görüldü.
"Rütbeler 9 Eylül 2021'de söküldü, kalan cezalar 2024'te kaldırıldı"
Cezası kesinleşen emekli generallerin rütbeleri 9 Eylül 2021 tarihi itibarıyla söküldü. Genelkurmay Personel Başkanlığı, sanıklar hakkında TSK'dan çıkarma işlemi yaptı ve bu isimler "er" rütbesine düşürüldü. Generallerden dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Çevik Bir, dönemin Genelkurmay Harekât Başkanı Çetin Doğan, dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Ahmet Çörekçi, dönemin MGK Genel Sekreteri İlhan Kılıç, dönemin Deniz Kuvvetleri Kurmay Başkanı Aydan Erol, dönemin Kara Kuvvetleri İstihbarat Başkanı Cevat Temel Özkaynak, dönemin Genelkurmay İstihbarat ve İKK Daire Başkanı Fevzi Türkeri, dönemin Genelkurmay Personel Başkanı Yıldırım Türker, dönemin Genelkurmay İstihbarat Başkanı Çetin Saner, dönemin Genelkurmay Genel Sekreteri Erol Özkasnak, dönemin Jandarma Harekât Başkanı Hakkı Kılınç, dönemin İç Güvenlik Harekât Dairesi Plan Şube Müdürü İdris Koralp, dönemin İç Güvenlik Harekât Dairesi Başkanı Kenan Deniz, dönemin Genelkurmay Plan Prensipler Başkanı Vural Avar'ın rütbeleri söküldü ve "er" statüsüne indirildi.
Yargıtay tarafından 9 Temmuz 2021'de müebbet cezaları onanınca Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi kesinleşme şerhini Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'na gönderdi. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu Madde 30 ve 31 gereği generallerin rütbeleri söküldü ve er statüsüne indirildi. Askeri üniforma, madalya taşıma hakları geri alınarak, TSK orduevlerine ve sosyal tesislerine giriş yasağı geldi.
Çevik Bir, 2021 yılında Bodrum'da aracıyla giderken, Ahmet Çörekçi, Aydan Erol, Kenan Deniz, İlhan Kılıç ise İstanbul'daki orduevinde yakalandı. Komutanlar, rütbelerinin sökülmesine rağmen kalmaya devam ettikleri orduevinde polisler tarafından gözaltına alındı. Cezası kesinleşen sanıklar cezaevine gönderildi. Emekli Korgeneral Vural Avar, tutuklu bulunduğu Sincan Cezaevi'nde 20 Aralık 2022'de hayatını kaybetti. 17 Mayıs 2024'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan kararla, sürekli hastalık ve kocama hali nedeniyle 14 hükümlünün kalan cezaları kaldırıldı. Adli Tıp Kurumu raporlarına dayanan karardan, 28 Şubat davasından hüküm giyen Çevik Bir, Çetin Doğan, Erol Özkasnak, Fevzi Türkeri, Yıldırım Türker, Cevat Temel Özkaynak ve Aydan Erol da yararlandı.
Yeniden yargılamada 13 sanığa 18'er yıl hapis cezası
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gerçekleştirilen soruşturmanın ikinci ayağında ise 16 sanığın yargılanması 6 Ekim 2025'te tamamlandı. Aralarında eski YÖK Başkanı Prof. Dr. Halil Kemal Gürüz ile emekli generaller Orhan Yöney ve Şükrü Sarıışık'ın da bulunduğu 13 sanık "darbe girişimine yardım" suçundan 18'er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ağustos 2022'de hayatını kaybeden emekli Orgeneral Şevket Turan, Ekim 2022'de hayatını kaybeden emekli Korgeneral İzzettin İyigün ve Kasım 2023'te yaşamını yitiren emekli Korgeneral Kamuran Orhon hakkındaki davalar düşürüldü.
Birçok kişinin haksızlığa uğradığı, binlerce başörtülü öğrencinin üniversitelerden atılmasına, yıllar sürecek bir kargaşanın çıkmasına neden olan dönemin aktif komutanları kameralardan uzak inziva hayatı yaşıyor.
Kaynak:İHA
