İstinaf Nedir? İstinaf Süresi ve Süreci 2026

Hukuk sistemimizde ikinci derece yargılama olarak adlandırılan bu süreç, verilen kararların hem hukuki hem de maddi olay yönünden üst mahkemece yeniden incelenmesini sağlar.

2026 yılı itibarıyla davalarında hak kaybına uğramak istemeyen tarafların en çok merak ettiği konuların başında istinaf nedir, istinaf süresi kaç gündür ve istinaf süreci nasıl işler soruları gelmektedir. Bu yazımızda istinaf kanun yoluna dair bilinmesi gereken tüm detayları objektif ve hukuki çerçevede ele alıyoruz.

İstinaf Nedir?

İstinaf, ilk derece mahkemesinin (yerel mahkeme) vermiş olduğu son kararın, bir üst mahkeme olan Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) veya idari yargıda Bölge İdare Mahkemesi (BİM) tarafından denetlenmesi sürecidir.

Temyiz (Yargıtay/Danıştay) incelemesinden farklı olarak istinaf mahkemesi; sadece hukuka uygunluk denetimi yapmaz, aynı zamanda olaydaki delilleri yeniden değerlendirebilir, gerek duyarsa duruşma açarak yeniden yargılama yapabilir. Bu nedenle istinaf, "vakıa (olay) ve hukuk denetimi" yapan bir kanun yoludur.

İstinaf Süresi Kaç Gündür? (2026 Güncel Süreler)

İstinaf başvurusunda bulunurken en kritik husus hak düşürücü sürelerdir. Süresi içinde yapılmayan istinaf başvuruları reddedilir ve ilk derece mahkemesinin kararı kesinleşir. Süreler, davanın türüne (hukuk, ceza, idare) göre değişiklik göstermektedir:

Önemli Not: Gün hesabı yapılan sürelerde (örneğin ceza davalarındaki 7 gün) tebliğ/tefhim günü hesaba katılmaz; takip eden günden itibaren sayım başlar. Hafta hesabı yapılan sürelerde ise (örneğin 2 hafta) süre, sonraki haftanın aynı gününün mesai saati bitiminde sona erer.

İstinaf Başvuru Süreci Nasıl İşler?

İstinaf süreci, ilk derece mahkemesinin kararına karşı yetkili ve görevli üst mahkemeye hitaben yazılan bir dilekçe ile başlar. Adım adım süreç şu şekilde gelişir:

1. İstinaf Dilekçesinin Hazırlanması ve Verilmesi

Kararı veren ilk derece mahkemesine veya başka bir yer mahkemesi aracılığıyla (nöbetçi mahkeme) istinaf dilekçesi sunulur. Dilekçede, kararın hangi yönlerden hukuka veya maddi gerçeğe aykırı olduğu somut gerekçelerle belirtilmelidir.

2. Harç ve Giderlerin Ödenmesi

Hukuk ve idari davalarda istinaf yoluna başvururken kanunda öngörülen istinaf karar harcı, başvuru harcı ve tebligat/gider avansı yatırılmalıdır. Harçların eksik yatırılması halinde mahkeme tarafından eksikliğin tamamlanması için kesin süre verilir.

3. Ön İnceleme Aşaması

Dilekçe ve dosya ilgili Bölge Adliye / Bölge İdare Mahkemesi dairesine ulaştığında öncelikle şekli bir denetim yapılır. Bu aşamada:

• Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,
• Harç ve giderlerin yatırılıp yatırılmadığı,
• Kararın istinaf edilebilir nitelikte (parasal sınır ve kesinlik sınırı dâhilinde) olup olmadığı kontrol edilir.

4. Esastan İnceleme ve Karar

Ön incelemeyi geçen dosya esastan incelemeye alınır. İstinaf dairesi incelemeyi dosya üzerinden (duruşmasız) yapabileceği gibi, gerekli gördüğü hallerde duruşma günü tayin ederek tarafları dinleyebilir ve yeniden delil toplayabilir.

İstinaf İncelemesi Sonunda Hangi Kararlar Verilebilir?

Bölge Adliye veya Bölge İdare Mahkemesi dairesi inceleme sonucunda şu kararlardan birini verir:

• İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi: İlk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygun bulunursa başvuru reddedilir ve yerel mahkeme kararı yerinde görülür.
• Kararın Kaldırılması ve Yeniden Hüküm Kurulması: Yerel mahkeme kararı hatalı bulunursa, istinaf mahkemesi kararı kaldırarak kendisi yeni bir karar verir.
• Kararın Bozulması ve Dosyanın Gönderilmesi: Usul kurallarına veya savunma hakkına ağır aykırılıklar varsa, karar bozularak dosya yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine geri gönderilir.

???? Konu ile ilgili daha detaylı bilgi için Avukat Nurettin Canata'nın web sitesini ziyaret edebilirsiniz.