İstanbul'da Co-NatureGuard Projesi kapsamında Karadeniz Havzası'nda orman yangınlarına karşı uluslararası güç birliği başlatıldı. Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan orman yangınlarının önlenmesi ve doğal koruma alanlarının korunmasına yönelik ortak çalışma yürütecek.
Avrupa Birliği Başkanlığının Ulusal Otorite görevini yürüttüğü ve Avrupa Birliği tarafından Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında desteklenen "Karadeniz Havzası Koruma Alanlarında Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Doğanın Korunmasına Yönelik İş Birliği', Co-NatureGuard Projesi'nin açılış toplantısı ve uluslararası semineri, 29 Haziran-1 Temmuz 2026 tarihleri arasında İstanbul'da başarıyla gerçekleştirildi.
Karadeniz İklim değişikliğinin etkisiyle son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de orman yangınlarının sayısı ve büyüklüğü hızla artıyor. Uzayan kurak dönemler, aşırı sıcaklıklar ve değişen iklim şartları yalnızca orman ekosistemlerini değil, biyolojik çeşitliliği, doğal koruma alanlarını, yerel ekonomileri ve insan yaşamını da ciddi şekilde tehdit ediyor. Özellikle Akdeniz ve Karadeniz Havzası, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgeler arasında yer alırken, son yıllarda yaşanan büyük yangınlar daha güçlü izleme sistemlerine, erken uyarı teknolojilerine ve ülkeler arasında etkin iş birliğine duyulan ihtiyacı bir kez daha ortaya koyuyor.
26 ay uygulanacak olan, projenin Nisan 2028'de sona ermesi öngörülüyor
Bu konuları ele alan toplantıya Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan'dan ormancılık, sivil koruma, doğa koruma ve afet yönetimi alanlarında faaliyet gösteren kurumların temsilcileri katıldı.
Orman yangınlarının önlenmesi ve doğal koruma alanlarının korunmasına yönelik ortak çalışmaların yol haritasını belirledi. İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü'nün liderliğinde yürütülen proje; Türkiye'den Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü İstanbul Bölge Müdürlüğü, Bulgaristan Burgaz Bölge Orman Müdürlüğü, Yunanistan Doğu Makedonya ve Trakya Sivil Koruma Müdürlüğü ile Gürcistan Korunan Alanlar Ajansı ortaklığında uygulanmaktadır. Proje 26 ay uygulanacak olan, Nisan 2028'de sona ermesi öngörülmektedir.
Toplam bütçesi 1 milyon 665 bin 494,72 Avro olan ve Avrupa Birliği tarafından yüzde 90 oranında, 1 milyon 498 bin 945,23 avro destek sağlanan proje ile Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan'da bulunan 75'in üzerinde milli park ve korunan alanın orman yangınlarına karşı dayanıklılığının artırılması, gelişmiş erken uyarı ve izleme teknolojilerinin kullanılması, özellikle orman yangınlarıyla mücadele eden ve milli parklar ve koruma alanların yönetiminden sorumlu olan kurumlar arasında veri paylaşımının güçlendirilmesi, ilgili kurum ve kuruluşların sınır ötesi ortak müdahale kapasitesinin geliştirilmesi, sınır ötesi iş birliğinin kalıcı hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
Co-NatureGuard Projesi kapsamında; özellikle milli parklar içerisinde orman yangınların önlenmesini ve hızlı müdahaleye destek saplayacak termal kameralı mobil gözlem kulelerin kurulması, insansız hava araçları (dron) alımların yapılması, termal görüntüleme sistemlerin oluşturulması, sensör tabanlı erken uyarı sistemleri planlanmıştır.
Bu projenin İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü liderliğinde uygulanan ve Interreg NEXT Karadeniz Havzası Sınır Ötesi İşbirliği programı tarafından desteklenen üçüncü önemli projedir. Co-NatureGuard projesi, 2019-2021 yılları arasında uygulanmış olan Co-PREVENT Projesi kapsamında geliştirilen uluslararası çevresel izleme platformun güçlendirilmesi ve özellikle sınır bölgelerinde oluşabilecek orman yangınlarının daha erken tespit edilmesi ve daha hızlı müdahale edilmesi amacıyla kullanılacaktır.
Türkiye'de ise ilk kez İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü ile Proje ortağı olan Doğa Koruma ve Milli Parklar 1.Bölge Müdürlüğü arasında kurulacak dijital (sayısal) telsiz haberleşme sistemi, Orman Genel Müdürlüğü ekipleri ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ekiplerinin aynı iletişim ağı üzerinden anlık bilgi paylaşımı sağlanacağı öğrenildi. Bunun yanında Türkiye'deki 62 korunan alan için ilk kapsamlı Orman Yangını Risk Analizi hazırlanacak ve yangın yönetim planları geliştirileceği belirtildi.
Co-NatureGuard Projesi, İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü'nün Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve uluslararası ölçekte yürüttüğü büyük çevre ve afet yönetimi projesi olma özelliğini taşıyor. Bu proje kurum tarafından 2019 yılından itibaren aynı program kapsamında uygulanmış olan üçüncü önemli proje olma özelliği taşıyor.
Orman Bölge Müdürlüğü'nün tarafından 2019-2021 yılları arasında yürütülen Co-PREVENT Projesi kapsamında Karadeniz Havzası ülkeleri arasında çevresel risklerin izlenmesine yönelik ortak bir dijital platform geliştirildi. Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan ve Moldova ülkelerin katılımıyla uzaktan algılama teknolojileri ve çevresel veri paylaşımı konusunda önemli altyapılar oluşturuldu. 2024 yılında başlayan projede sona gelindi. Interren NEXT Black Sea Basin-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği programı için stratejik öneme sahip olan Co-Resilience Projesiyle iklim değişikliğine bağlı orman yangınları risklerinin azaltılması amacıyla kurumların kapasitesi güçlendirildi. Ayrıca, yangın risk analizleri gerçekleştirildi. Eğitimler, uluslararası tatbikatlar ve ortak müdahale planları hazırlandı. Bununla birlikte proje kapsamında Türkiye'de ilk ve Türkiye, Bulgaristan, Moldova ve Ukrayna ülkelerinde de aktifleştirilen Orman Yangınları Gönüllü Mobil Uygulaması hayata geçirildi.
Bugün ise Co-NatureGuard Projesi ile önceki projelerde elde edilen bilgi birikimi daha ileri taşındı. Özellikle milli parklar ve korunan alanlarda erken uyarı sistemleri, ileri izleme teknolojileri ve uluslararası koordinasyon mekanizmaları kurulmaya başlandı. Proje aynı zamanda Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan arasında sürdürülebilir veri paylaşımı ve ortak yangın yönetimi kültürünün oluşturulmasını hedefliyor.
Sınır ötesi iş birliği güçlenecek
İstanbul'da gerçekleştirilen açılış toplantısı ve uluslararası seminerde proje ortakları, ilk ortak analiz çalışmaları başlattı. Teknik çalışma yöntemlerini belirlendi ve önümüzdeki iki yıl boyunca yürütülecek faaliyetlerin yol haritasını oluşturdu. Ayrıca toplantıda iklim değişikliğinin orman yangınları üzerindeki etkileri, doğal koruma alanlarında yangın risklerinin azaltılması, yeni teknolojilerin kullanımı ve sınır ötesi iş birliğinin güçlendirilmesi konularında sunumlar yapıldı. Co-NatureGuard Projesi ile Karadeniz Havzası'nda yer alan korunan alanların daha etkin korunması, orman yangınlarının erken tespit edilmesi, kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi ve bölgenin iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale getirilmesi hedefleniyor.
Kaynak:İHA
