Kars ve çevresinde hayvancılık, kırsal ekonominin bel kemiğidir. Uzun ve sert geçen kışlar, ahır ile ağıl çatısını hem hayvan sağlığı hem de yapının ömrü açısından belirleyici kılar. Sandviç panel ve çatı sacı, yeni yapılan ya da yenilenen ahırlarda en sık konuşulan iki seçenektir.
Aşağıdaki bölümler, soğuk iklimde ahır çatısında nem, yalıtım ve kar yüküyle ilgili temel konuları anlatıyor. Kaplama seçimi, maliyet kalemleri ve Doğu Anadolu’ya sevkiyat da yazının ilerleyen kısımlarında yer alıyor.
Ahırda Nem ve Yoğuşma Neden Sorun Olur?
Kapalı bir ahırda hayvanların nefesi ve gübre, havaya sürekli nem verir. Dışarıdaki hava eksi derecelere indiğinde, nemli iç hava soğuk çatı yüzeyine değer, yoğuşur ve damlama başlar.
Damlayan su altlığı ıslatır, hayvanlarda hastalık riskini artırır ve çatı malzemesini içeriden yıpratır. Yalıtımsız tek katman sacın iç yüzü böyle bir ortamda kısa sürede paslanmaya başlayabilir.
Havalandırma ile yalıtım birlikte düşünülmelidir. Sıcak tutulmak istenen bir ahırda çatının yalıtımlı olması gerekir; yarı açık ağıllarda ise iyi bir hava akışı çoğu zaman yeterlidir.
Sandviç Panel Soğuk İklimde Ne Sağlar?
Panelde yalıtım, iki sac yüzün arasındaki çekirdekte yer alır. İç yüz de boyalı sac olduğu için yoğuşan nem ahşaba ya da ayrı bir yalıtım katmanına ulaşamaz.
Isıtılan ya da nem üreten hacimler için panel, çatıyı tek katmanda tamamlar. Sac altına ayrı yalıtım konulan sistemlerde katman sırası bozulursa nem içeride hapsolur; hazır levha bu riski azaltır.
Sert kış koşulları için sandviç panel seçilirken kalınlık öne alınmalıdır. Sitede 4, 5, 8 ve 10 cm seçenekler bulunur. Hayvanların sıcak tutulması istenen kapalı ahırlarda 8 ve 10 cm levhalar daha güçlü bir ısı yalıtımı sunar. Çatı paneli en az %7 eğimde kullanılır.
Kar yükü ise ayrı bir hesaptır. Aşık aralığı ve taşıyıcı sistem, bölgenin kar yüküne göre bir inşaat mühendisi tarafından belirlenmelidir; ince levha seçildiğinde aşıkların sıklaşması gerekebilir.
Çatı Sacı Ağıl ve Samanlıkta Nasıl Kullanılır?
Saman deposu, makine sundurması ve yarı açık ağıllarda yalıtım her zaman gerekmez. Böyle yapılarda tek katman örtü, düşük maliyetle sağlam bir koruma sağlar.
Oluklu profil, ahır ve sundurmalarda sık kullanılır ve en az %10 eğim ister. Trapez profil ise %8 eğimden itibaren kullanılabilir. Kar suyunun çatıda birikmemesi için eğimi bu sınırların biraz üzerinde tutmak faydalıdır.
Tarımsal yapılarda çatı sacı seçerken kaplama kalınlığına dikkat etmek gerekir. Z200-Z275 sınıfı kalın galvaniz kaplama, açık atmosfer ve tarımsal yapılar için önerilir ve 15-20 yıllık yüzey ömrü sunar. Amonyak buharının yoğun olduğu kapalı alanlarda boyalı ya da PVDF kaplamalı ürünler de değerlendirilebilir.
Basit örtülerde 0,40-0,50 mm kalınlık yeterli olabilir. Kar temizliği için çatıya çıkılacaksa 0,50 mm altına inilmemelidir.
Montajda Dikkat Edilecek Ayrıntılar
Kalın levhalar, montajda da kendine uygun bağlantı elemanları ister. Levha kenarlarına takılan U profilin iç genişliği kalınlıktan 2 mm fazladır; 8 cm levhada 82 mm, 10 cm levhada 102 mm profil kullanılır.
Vida boyu da kalınlıkla birlikte uzar. Önerilen boy 8 cm levhada 120-130 mm, 10 cm levhada 140-150 mm’dir; kısa vida levhayı aşığa sağlam bağlamaz ve rüzgârda gevşeme riski doğurur.
Uzun bir ahır çatısında levha boyu 12 metreyi aşıyorsa, levha iki parça sipariş edilip bindirmeli döşenir. Bindirme payı, metraj çıkarılırken baştan hesaba katılmalıdır.
Sandviç Panel Fiyatları ve Doğu Anadolu’ya Sevkiyat
Maliyetin temelini levha kalınlığı ve çekirdek tipi oluşturur. Kalın levha yakıt ve bakım giderini azaltır, ancak metrekare fiyatı daha yüksektir.
Mahya, dere ve vida ayrı kalemlerdir. Panel kenarlarında kullanılan U profil de levha fiyatına dahil değildir ve metreyle satılır.
Güncel sandviç panel fiyatları haftalık yenilenen bir listede KDV hariç ve KDV dahil olarak iki sütunda yer alır. Liste şehre göre değişmez; Kars gibi uzak bir şantiye için nakliye bedeli araç tipine ve levha boyuna göre ayrıca bildirilir. Marmara dışındaki illere sevkiyat anlaşmalı nakliyeyle yapılır.
Köy yolları uzun araçlar için dar kalabilir. Levha boyunu yolun durumuna göre seçmek ve teslim günü için forklift ya da vinç ayarlamak, levhaların zarar görmeden indirilmesini sağlar.
Ahır Çatısı İçin Kısa Liste
Çatı kararından önce aşağıdaki soruları yanıtlamak, doğru ürünü seçmeyi kolaylaştırır.
- Ahır kışın kapalı tutulacak mı, yoksa yarı açık mı kullanılacak?
- Havalandırma için mahyada ya da duvarlarda açıklık bırakılacak mı?
- Taşıyıcı sistem bölgenin kar yüküne göre hesaplandı mı?
- Şantiyeye uzun araç girebiliyor mu?
Sağlıklı bir ahır, kuru bir altlık ve damlamayan bir tavanla başlar. Doğru seçilmiş bir çatı, sürünün kışı daha rahat geçirmesine yardımcı olur.
Kaynak:HABER MERKEZİ
