KAÜ Veteriner Hekimlik Eğitiminde Halk Sağlığı ve Gıda Güvenliği
Kars Kafkas Üniversitesi Prof. Dr. Mustafa Atasever, Prof. Dr. İrfan Erol, Prof. Dr. Mustafa Tayar, Prof. Dr. Mehmet Çalıcıoğlu ve Doç. Dr. Yeliz Uçar Yıldırım’ın katkıları hazırladığı “Veteriner Hekimlik Eğitiminde Halk Sağlığı ve Gıda Güvenliği” sunumunu Kafkas haber Ajansı’yla paylaştı.
VETERİNER HEKİMLİK EĞİTİMİNDE HALK SAĞLIĞI VE GIDA GÜVENLİĞİ
Veteriner Hekimlik Mesleğinin Sorumlulukları
VH: sadece hayvan sağlığını temin eden bir alandan çıkmış
çiftlikten sofraya gıda kalite ve güvenliği, halk sağlığı hayvan refahı sürü yönetimi gıda veya gıda kaynaklı olmayan zoonozlar epidemiyoloji Biyoistatistik çevre sağlığı ve kirliliği …vs. hayvan ve insan ilişkisinin direk veya dolaylı mevcut olduğu her alana dahil olmuştur.
GIDA VE GIDA TEKNOLOJİSİ NEDİR ?
FDA’ ye göre:
Gıda Teknolojisi, gıdanın tarladan hasadı veya hayvansal kaynaklı olanların üretiminden- kesiminden itibaren pişirilmeye ve tüketime hazır sunulana kadar ilişkili tüm teknik ve detayı inceler.
GIDA BİLİMİNİN İLİŞKİLİ OLDUĞU ALANLAR:
Mikrobiyoloji + Kimya Muhendisliği + Biyokimya + …..
Gıda Biliminin İlgilendigi Alanlar:
Gıda Güvenliği
Gıda Mikrobiyolojisi
Gıda Muhafaza
Gıda Muhendisliği
Ürun Geliştirme
Sensor analizi
Gıda Hijyeni
Gıda Kimyası
Gıda Paketlemesi
Molecular Gastronomy
Gıda Teknolojisi
GIDA FİZİĞİVETERİNER HEKİMLER VE GIDA GÜVENLİĞİ
Gıda Güvenliği, gıda maddelerinin zararlı etken ve maddeleri içermemesi diğer bir ifadeyle insan sağlığına zararsız ve güvenilir olması halidir
FAO/WHO Codex Alimentarius Uzmanlar Komisyonu gıda güvenliğini “sağlıklı ve kusursuz gıda üretimini sağlamak amacıyla gıdaların üretim, işleme, muhafaza, taşıma ve dağıtım aşamalarında gerekli kurallara uyulması ve önlemlerin alınması” olarak tanımlamıştır.
Tüm dünyada insanların yaşamak, fiziksel ve mental gelişimlerini sağlamak için yeterli gıdaya ulaşmaları ve gıdaların sağlık yönünden güvenli olması devredilemez ve ertelenemez temel insan hakkı olarak görülmektedir.
FDA EYLÜL 2009 RAPORU
Her geçen gün artan gıda ihtiyacı ve değişen tüketim alışkanlıkları
Nüfus artışı
%70 daha fazla gıda madde ihtiyacı
1 milyon ton artan tahıl talebi
200 milyon ton artan et ihtiyacı
Gelişen Gıda Teknolojisi ve Veteriner Hekimlere Artan İhtiyaç
Gıda maddelerinin uluslararası kullanım ve iletiminin artması ve kolaylaşmış olması
Globalleşen dünya, artan turist sayısı
2020’ye kadar 1 milyar insanın fakirlikten orta seviye bir sınıfa geçmeleri öngörülüyor
Gün içinde artan öğün yemekler
Daha fazla et, süt, yumurta gibi hayvansal gıda tüketimi
2020 yılı itibariyle hayvansal gıda tüketim ihtiyacı %50 oranında artması beklenmektedir
Metropolitan bölgelerde nüfusun artaması (2000’de dünya nüfusunun %47’si şehirlerde yaşıyor; 2030’da % 60 olacağı öngörülüyor)
Her geçen gün daha komplike hale gelen gıda endüstrisi, fayda ve yan etkileri
Gıdanın hazırlanmasından sunumuna kadar geçen işlemler
Artan tarımsal, hayvansal ve gıda kimyasalları
Genel olarak çevre şartlarının kötüye gitmesi ve bunların gıda üzerine etkileri
Gıda Güvenliği & Veteriner Hekimlik
Tüm dünyada görülen gıda kaynaklı infeksiyon ve intoksikasyonlar içerisinde en büyük payı hayvansal gıdalar oluşturmaktadır.
Et, süt ve yumurta üretim ve teknolojileri
Veteriner Hekimlerin insan, hayvan sağlığı ve birbirleri ile olan ilişkilerini bilimsel olarak incelemesi
Hayvan sahipleri ile iletişim
Zoonoz hastalıklar ve toplum sağlığını etkileyebilecek hastalıklarda söz sahibi olması
Bir karşılaştırma hekimliği
Üretimden tüketime gıdanın kontrolü
İnsan ve hayvan sağlığı konularının kesişen noktalarına hakim olması
Hem insan hem de hayvan sağlığına yönelik eğitim almaları
Gıda kaynaklı zoonoz etkenleri çiftlik seviyesinde kontrol altında tutabilmeleri
Yetiştiricilikten itibaren zoonoz etkenlere etkin önlemler alabilmeleri
Her seviyede gıdaya yönelik hayvansal üretime hakim olmaları
Çiftlik seviyesinde hayvanların etik ve sağlık şartlarına uygun bir şekilde kontrol altında tutabilmeleri
Mezbahalarda ante-mortem ve post-mortem et muayenelerini gerçekleştirmeleri
Hayvan nakillerini kontrol etmeleri
Gıda kaynaklı hastalık ve zoonozlar önemli halk sağlığı sorunları olarak kabul dünya gündemindedir….
ZOONOZLAR İLE GIDA İNFEKSİYON VE ZEHİRLENMELERİNDEN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR
Tedavi masrafları
İş gücü kaybı
Gıda kaybı
Gıda ticaretinde azalma
Turizmde azalma
ABD’ de Veteriner Hekimler Gıda Güvenliği ve Kontrolu Kurumu (FSIS) 120 milyar dolarlık gıda güvenlik sektörünü kontrol etmektedirler
Gıdalardan Kaynaklanan Sağlık
Riskleri
Bakteriyel
Paraziter
Viral
Fungal
Prion
Kalıntı ve kontaminant
Pet ve çiftlik hayvanları ile gıdalardan bulaşan zoonozlar…
ÜLKEMİZDE YAYGIN
Bunun en temel sebeplerinden biri GIDA KONTROLU ve HALK SAĞLIĞINDAKİ yetersizlik ve veteriner hekimlerin yeterince dahil olmamaları!!!!
Kalıntı ve Kontaminantlar
Antibiyotikler
Anabolik Hormonlar
Nitrozaminler
Polisiklik Aromatik
Hidrokarbonlar
Ağır Metaller
Pestisitler
Dioksin
Zoonozlar
% 75 ortaya çıkan insan enfeksiyonları zoonotik
% 60 enfeksiyonlar birden fazla konakçıları vardır
% 33 zoonoz hastalıklar insanlar arasında bulaşıcıdır
% 80 zoonoz hastalıklar biyolojik silah olarak olarak kullanılabilir
MEVCUT DURUM
Her yıl 70,000 insan ABD de Salmonella ile enfekte olmakta
Dünyada kuduzdan hergün yaklaşık 150 insan ölmekte
Su kaynaklarının Giardia, Crypotsporidium, Campylobacter, E. coli……ile enfekte olmaları
Domuzlarda ve hindilerde Pandemic H1N1 2009
Antibiyotiklere karşı zoonoz etkenlerinin kazanmış oldukları direnç
Biyoterörizm Gıda Kaynaklı Zoonozların Etkisi
Her yıl milyonlarca insanda gıda kaynaklı ishal ile seyreden hastalık…
Gelişmiş ülkelerde de nüfusun 30%’ a varan kısmında gıda kaynaklı hastalıklar…
ABD de her yıl gıda kaynaklı hastalıklardan yaklaşık 300 000 kişi hastanede yatmakta ve bunların 5 000 kadarı ölümle sonuçlanmakta …
İngilterede 2 milyon, Fransa’ da 750 bin civarında hastalık
Gelişmekte olan ülkeler de gıda kaynaklı hastalıklardan çok etkileniyor…
Türkiye’de Genel Durum
İnsanlarda Tüberkuloz ve Bruselloz yaygın…
Her yıl 10-20 bin insan tüberkülozu vakası kayıtlara geçmekte…
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın özellikle AB’ye sınır olması nedeniyle “hastalıklardan ari bölge” statüsüne kavuşturmak için projeler uyguladığı Trakya Bölgesinde, söz konusu iki hastalık nedeniyle yaşanan 5 yıllık ekonomik kaybın 4 milyar TL’nin üzerinde olduğu hesaplanmış…
GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI VERİLERİ,
820 şap,
560 sığır brusellozu,
212 koyun-keçi brusellozu,
107 koyun-keçi vebası
134 anthrax
145 koyun-keçi çiçeği
286 kuduz
317 sığır tüberkülozu
Sadece Brusella ve Tüberküloz hastalıkları nedeniyle, yılda hayvansal üretimde 13 milyar TL’lik ekonomik kayıp yaşayan Türkiye, hayvan hastalıkları ile mücadele için ancak 24 milyon TL kaynak ayırabiliyorKoruma tedaviden daha iyidir
GIDA KAYNAKLI HASTALIKLARIN İNSİDENSİNİ ETKİLEYEN GLOBAL FAKTÖRLER
Yetersiz sanitasyon koşulları
Yetersiz ve dengesiz beslenme
Toplumda demografik yapının değişmesi (çocuk, yaşlı ve hasta sayısının artması)
Halk sağlığı alt yapısının yetersiz oluşu
Hükümetlerin katkısının ve mevzuatın yetersizliği
Patojen izleme ve rapor sisteminin yetersizliği
Yeni ortaya çıkan veya yeniden önem kazanan gıda patojenleri
Patojen olmayan bakterilerin virülens ve antibiyotik direnç genlerine sahip olması
Patojenlerin gıdalara adaptasyonu ve gıdada canlı kalma potansiyelinin yükselmesi
Hükümet ve ticari firmaların gıda güvenliğine verdikleri önemin düşüklüğü
Hayvan hareketlerinde artış ve sınır kontrollerinin yetersizliği
Tüketicinin bilgi eksikliği
Çiftlikten Sofraya Gıda Güvenliği
“Modern Gıda Güvenliği Stratejisi”
Uluslararası kabul görmüş
1990-2000 arası---Korkutan gıdalar!!!
ABD’de 1996’da
AB’ de 2000 yıllarda başlayan çalışmalar
NE GETİRİYOR…?
Piyasaya sürülmüş son ürünlerin örneklenip analizinin yapılmasıyla (ürün-temelli yaklaşım) gıda güvenliğini sağlamak mümkün değildir.
Yeterli güvenlik, ancak gıda zincirin tamamını içine alan kapsamlı ve entegre bir gıda güvenliği sistemi ile sağlanabilir (üretim-temelli).
Gıda endüstrisi
Ürettikleri gıdanın sağlıklı olmasından sorumlu
İyi Uygulamalar: GAP, GMP, GHP
HACCP
Devlet
Denetleme,
Performans değerlendirme
Yaptırım uygulama,
Caydırıcı güçDünya Hayvan Sağlık Örgütü (OIE)
Hastalıkların kontrolünde uluslararası kontrolu sağlamak
Daha güvenli ve sağlıklı gıda maddelerini insanların üretim ve tüketimine sunmak
Yönetmelik ve kanunlar 3 kardeş olarak adlandırılan kurumlara uyum göstermelidir.
IPPC (FAO)= PLANT HEALTH- BİTKİ SAĞLIĞI
OIE = Animal health- Hayvan sağlığı
Codex alimentarius (FAO, WHO)= Food Safety- Gıda güvenliği
Çiftlikten Sofraya Gıda Güvenliği
KapsamıGıda ve yem güvenliği
Hayvan sağlığının sağlanması
Hayvan refahı
Bitki sağlığı
Çevre sağlığı
Gıda güvenliği sağlıklı hammadde ile başlar.
En önemli Faktör: Hammadde
Çiftlik
En büyük sorumluluk yetiştirici ve Veteriner Hekimlerin üzerindedir.
Çiftlik seviyesinde gıda güvenliği prensiplerinin uygulanması gerekir.
HACCP İLE UYUMLU UYGULAMALAR
Kayıt tutma (İzlenebilirlik)
İyi Hijyen Uygulamaları (barınak, su, ekipman..vs)
Yem hijyeni
Sürü sağlığı ve hayvan refahı idaresi
Kalıntı kontrolü
Patojen kontrolü
Veteriner hekimler yetiştiricinin en önemli kaynağı
Uygulayıcı, tedavi edici, danışman, eğitimci
Potansiyel Riskler
Kötü tarımsal uygulamalar
Kötü yetiştiricilik uygulamaları
Kötü hijyenik uygulamalar
Kimyasal maddelerin yanlış kullanımı
Kontamine hammadde ve ingredientler
Yetersiz/hatalı işlem
Kötü muhafaza koşulları
Çiftlikten Sofraya Gıda Güvenliği Stratejisinin Temelleri
Mevzuat
Kontrol
Denetim
Epidemiyolojik verilerin toplanması
Tüketicinin eğitimi
Mevzuat
Tüketiciyi en üst düzeyde koruyabilmeli
Anlaşılır ve net olmalı, yasal boşluklara izin vermemeli
Kantitatif Risk Tahminleri üzerine inşa edilmeli
Bilimsel netliğin sağlanamadığı durumlarda konservatif olmalı
Gıda zinciri boyunca izlenebilirliği sağlamalı
Tüketiciye bilgiye erişme hakkı tanımalı
Tüm paydaşların katılımıyla hazırlanmalı (şeffaflık)
Gıda Kontrol Hizmetleri
Risk analizinin yapılması
Uyulması gereken kuralların/standartların belirlenmesi
Uluslararası gıda kontrolüne entegre olmak
Acil durumlara hazırlıklı olmak
Gıda zincir boyunca üretim, işleme, depolama, satış ve tüketim yerlerinin denetlenmesi
HACCP planlarının değerlendirilmesi, uygulanıp uygulanmadığının denetlenmesi
Numune alma-laboratuar analizleri
Test sonuçları Risk Analizinde kullanılmak üzere
Yaptırım uygulamaRisklerin İzlenmesi ve Epidemiyolojik Veriler
Spesifik risklerin prevalans ve insidanslarının izlenmesi
Riskli Gıda yada gıda gruplarının belirlenmesi
Duyarlı populasyonun belirlenmesi
Erken uyarı sisteminin oluşturulması
Gıda Laboratuarları ve Akreditasyon
Laboratuvar desteği olmayan bir gıda güvenliği sisteminden bahsetmek mümkün değildir
40 kamu laboratuvarı ve Bakanlıktan faaliyet izni almış özel gıda kontrol laboratuarları
Akreditasyon: Ortak dil..
ISO 17025, TURKAK
Veteriner Hekim İstihdamının ÖnemiVeteriner Hekimler ABD ve AB Gıda Kontrolünde Söz Sahibidirler
American Association of Food Hygiene Veterinarians (AAFHV): Gıda kontrolü, güvenliği ve hijyeninin yanında halk sağlığı ve epidemiyolojik vakaların takip ve kontrolünden sorumludur.
The Federation of Veterinarians of Europe (FVE): AB nin bir kuruluşu olup, gıda kontrol ve güvenliği veteriner hekimler tarafından yönetilmektedir.
AMAÇ:
Veteriner Hekimlere hayvanlara yönelik eğitim verilmesi (hayvansal gıdaların kaynağı)
Gıda hijyen, güvenlik ve denetiminin sağlanması
Gıda hijyen kalitesini artırmaya yönelik çalışmaların yapılması
Veteriner Hekimlerin Gıda Hijyenine yönelik ilgi ve çalışmalarını desteklemek
Dünya çapında gıda guvenliği ve halk sağlığını anlatmakGünümüzde en çok kabul görmüş ve evrensel olan sağlık tanımı; Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmış olan tanımdır. Bu tanıma göre, sağlık; "yalnızca hastalık veya sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam bir iyilik" halidir.
SAĞLIK HİZMETLERİ :
Koruyucu sağlık hizmetleri,
Tedavi edici sağlık hizmetleri,
Rehabilitasyon hizmetleri
KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ:
Hastalıklar oluşmadan, insanları korumak için verilen hizmetlerin tamamı bu başlık altında toplanır.
Çevreye Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleri :
Besin hijyeni
Su hijyeni,
Atıkların zararsız hale getirilmesi,
Konut sağlığı,
Endüstri sağlığı,
Vektörlerle savaş,
Hava kirliliği ile savaş,
Radyasyonla savaş,
Gürültü ile savaş
İnsana Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleri:
Erken tanı ve uygun tedavi,
Beslenmenin iyileştirilmesi,
Aşılama,
Sağlık eğitimi
Sağlık,
Epidemiyoloji,
Biyoistatistik,
Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması,
Çevre Sağlığı,
Ergonomi,
İş Sağlığı ve Güvenliği,
Afetler ve Kazalar
Uluslararası Sağlık,
Turist Sağlığı ve Hekimliği
Toplum Beslenmesi
Bulaşıcı Hastalıkların Kontrolü, Bağışıklama,
Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Yönetimi,
Yaşlılık Sorunları ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Kontrolü,
Sosyal Çalışma ve Halk Sağlığı,
Sağlık Ekonomisi,
Sağlık Geliştirme ve Sağlık Eğitimi,
Evde Bakım,
Yaşam Kalitesi,
Veteriner Halk Sağlığı
“Veteriner bilimlerinin toplumun fiziksel, zihinsel ve sosyal sağlığını iyileştirmeye katkı yapmasıdır.”
WHO, FAO and OIE tarafından Veteriner Halk Sağlığı tanımlanmış ve kabul edilmiştir…
VHS’ NIN KAPSAMI
Zoonoz hastalıklar ve mücadele
Gıda güvenliğinin sağlanması
Çevre Sağlığı
Epidemiyoloji
Risk Analizi
Laboratuvar hayvanları çalışmaları ve yönetimi
Afet hekimliği
Halk Sağlığı Yönetimi
Besin hijyeni
Su hijyeni
Atıkların zararsız hale getirilmesi
Endüstri sağlığı
Vektörlerle savaş
Hava kirliliği ile savaş
Radyasyonla savaş
Aşılama
Biyoistatistik
Beslenme ve diyet
Toplum Beslenmesi
Bulaşıcı Hastalıkların Kontrolü
Tek Dünya Tek Sağlık-“One World -One Health”(OWOH)
İnsan ve hayvan sağlığını etkileyen faktörlere karşı global bir çözüm
Gıda eğitimini dünya WHO, FDA, OIE standartlarına çekmek
Global toplum konsepti
Global tek bir yönetim konsepti
Halk Sağlığı ve Gıda Kontrolu uluslararası bir konu olup evrensel bir eğitim ve kontrol gerekliliği
Ülkelerin bir diğerine bağımlılığı her geçen gün artan ilişkiler
Sağlık toplumların temel bir mevzusu ve ilerlemeye yönelik paylaşımlar kısıtlanmaması
Bir ülkenin başarısızlığı veya yetersizliği tüm dünyanın başarısızlığı ve yetersizliğidir…
NELER YAPILDI?
Tek Dünya Tek Sağlık Ortak deklarasyonu
TVHB ve TTB arasında, 2009
Beşeri ve Veteriner Hekimlerin katıldığı Bilimsel toplantılar
I. ve II. Zoonotik Hastalıklar Sempozyumu
Uluslararası Kuş Gribi Sempozyumu
Uluslararası Veteriner Halk Sağlığı ve Gıda Güvenliği Kongresi
Uluslararası Kuduz Hastalığı Çalıştayı
GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’NDA VETERİNER HEKİMLERİN HALK SAĞLIĞI İLE İLGİLİ GÖREVLERİ
Gıda güvenliği ile ilgili
Mevzuat hazırlamak ve uygulamak
Üretim zincirinin her aşamasında etkili kontrol ve denetimi sağlamak
Gıda endüstrisini kayıt altına alarak, çalışma/üretim izni vermek
Denetim programlarının hazırlanmasında rol almak
Gıda ve yem sanayi ürünlerinin normlara uygunluğunu denetlemek
Özel ve resmi mezbaha ve kombinaları denetlemek,
Gıda güvenliği, besinsel kalite, yurtiçi denetim, ithalat ve ihracat işlemleri için numune alma ve laboratuar analizleri sonrası sertifika düzenlemek,
Sağlık Bakanlığında Veteriner Hekimlerin Halk Sağlığı Faaliyetleri
Tek Sağlık kavramına uygun olarak faaliyetler arttırılmalı
İlgili birimler ve referans laboratuarlarında veteriner hekimler etkin rollerle istihdam edilmelidir.
Sağlık Bakanlığı Veteriner Halk Sağlığı Daire Başkanlığı tekrar kurulmalı…
Tüm Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde VH kontrolünde “deney hayvanları ünitesi” kurulmalı
Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü bünyesinde veteriner hekimlere etkin görevler verilmelidir. (Gümrük veteriner hekimlik hizmetleri yetersizdir; buralarda yeterli kontrol ve karantina tedbirleri alınmamaktadır. Cenevre Anlaşması gereği 1937’de Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasıyla kurulan bağımsız veteriner hekimler teşkilatları yeniden kurulmalıdır. )
EĞİTİM
EAEVE/FVE’ NİN MİSYONU:
“EAEVE’nin misyonu Avrupa Birliği sınırları içerisinde olan ülkeleri ama sadece bu ülkeler ile de sınırlı kalmayacak şekilde veteriner hekimlik eğitimini belli bir kalite ve standartlara ulaştırarak gelişmesini, değerlendirilmesini ve daha fazla ilerlemesini sağlayarak toplumun ihtiyaçlarını sağlamak olmuştur.”
2012 yılında Avrupa’da bulunan 110 veteriner hekimliği eğitim veren kurumların 98’in EAEVE’nin üyesi konumundadır.
EAEVE/FVE’nin müfredat şartları:
Veteriner Hekimler eğitime başlamadan fizik, kimya, hayvan biyolojisi, bitki biyolojisi, ve medikal matematik gibi alt yapı oluşturacak dersleri şart koşar.
Temel Bilimlerde mevcut müfredata ek olarak Etik, Epidemiyoloji, ve Halk Sağlığı gibi konulara önem verir.
Gıda Sağlığı ve Kontrolü müfredatta genişçe yer verilmeli ve hekimlere gıda kontrolü ile ilgili her turlu laboratuar şartları sağlanmalıdır.
Klinik bilimlerde teorik ve pratik olarak dengeli şekilde öğretilmeli.
Nekropsi, ölüm öncesi ve sonrası muayene ve itlaf, hastalıkların kontrolü konularına önem verilmelidir.
Sürü yönetimi, zoonoz hastalıklar ve önlenmesi olanakları kontrol edilir.
VET2020
Avrupa Birliği hekimliğe olan ihtiyacı tekrardan gözden geçirmiş ve 22 üye ülke arasında 3 yıllık bir araştırma sonucu mevcut veteriner hekimliği eğitimine VET2020 (Design of Veterinarian Profiles Identified by Market Needs for the Year 2020) adli proje ile hedefler koymuştur
Birçok Avrupa ülkesinde tarım ve hayvancılık endüstrisinin öneminin azalırken evcil hayvanlara olan ilginin arttığı tespit edilmiştir.
Genel olarak toplumda hekimlik mesleğine ilgi gösteren erkek/bayan profili değişmektedir.
Ortaya çıkan yeni hastalıklar, bu hastalıklar ile insanların ilişkisi veteriner hekimlerine daha fazla rol yüklemektedir.
Gıda güvenliği sorunu her geçen gün önemini artırarak devam etmektedir.
Doğa ve doğal kaynaklar ile ilgili endişelerin arttığı sonucu ortaya çıkmıştır.
Direk bireysel eğitim imkanlarının artması,
Hekimlik sınırları içerisindeki bilim dallarında öğrencilerin özelleşmeye doğru gitmesi
Resmi, toplumsal eğitim sisteminden vazgeçme, pratiğe yönelik eğitim anlayışını benimseme
Ders kredilerini tamamlamanın yeterli görmeme ve hayat boyu eğitim (LLL) anlayışını benimseme
Tüketici sağlığı, gıda kontrolü, tarım ve hayvancılık ekonomisini göz önünde bulundurma
Mezunların ve akademik eğitimi sürdürmek isteyenlerin “Continuing Professional Development (CPD)” adi altında hekimlerin sürekli kendilerini yeniliklere adapte edecek şekilde hekimliklerini sürdürecek programlar organize edilmelidir sonuçları çıkmıştır.
Avrupa Birliği Başkanı VET2020’yi imzalarken ‘2020 yılına kadar Avrupada VET sistemleri daha cazip, toplumun ve talebin ihtiyaçlarına daha cok cevap veren, kariyer merkezli, yenilikçi, esnek ve bilgiye ulasilabilir bir hale gelerek 2010’dan daha ileri bir seviyede hayat boyu öğrenme mentalitesine ulaşması gerekmektedir’.
Her ülke asgari şartları sağladıktan sonra kendi ihtiyaçlarına yönelik şartlara ağırlık vermektedir.
Fransa ve Almanya daha çok müfredat ağırlıklı eğitimi benimsemişken İngiltere’de pratik ve klinik ağırlıklıdır.
Avrupa Birliği (AB) içerisinde olan ülkelerde veteriner hekim mezun eden kurum öğrenci başına 5 bin Euro ile 50 bin Euro arasında bir yatırım yapılmaktadır.
Dünya Hayvan Sağlık Örgütü (OIE)
The World Organisation for Animal Health (OIE)
Uygun, devamlı Veteriner Eğitimi sorunların global olarak çözülmesinde anahtar role sahiptir
Hali hazırda birçok ülkenin veteriner eğitimi kabul edilemez durumdadır
Ders müfredatı ve eğitim imkanları icin gerekli asgari şartlar sağlanmalıdır…
Hastalıkların kaynakları ve toplum üzerine olan etkileri Veteriner Hekimler tarafından takip ve kontrol edilmelidir
Zoonoz hastalıklar gibi zoonoz olmayan hastalıklara da öncelik verilmelidir
VETERİNER FAKÜLTELERİ GIDA MÜFREDATI
Et Muayenesi ve Teknolojisi
Gıda Hijyeni ve Kontrolü
Süt Hijyeni ve Teknolojisi
Veteriner Halk Sağlığı
AB ve ABD Veteriner
Fakülteleri Gıda Müfredatı
Epidemiyoloji
Halk sağlığı & Gıda Hijyeni
Hayvan sağlığı & Gıda Güvenliği
Gıda Muhafazası
Gıda ve Çevre Hijyeni
Et Muayenesi ve Teknolojisi
Beslenme ve diyet
Gıda Teknolojisi
Gıda Katkı Maddeleri
Gıda Mikrobiyolojisi
Gıda Kimyası
AB GIDA EĞİTİM REHBERİ
Veteriner Fakülteleri ögrencilerinin gıdanın üretiminden tüketimine kadar olan tüm aşamalarda yeterli düzeyde teorik ve pratik bilgi imkanı sağlamak zorundadır
Gıda dersi alan öğrenciler
(1) koruma, kontrol, ve hastalıkların eradikasyonu,
(2) zoohygiene
(3) çevre hijyeni
(4) gıda hijyeni
konularında gıdaların üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar gereksinim duyulan en iyi eğitimi almalıdırlar
Modern Gıda Hijyeni programlarında Veteriner Hekimlerin çok önemli rolü ve payı vardır.
Gıda hijyeni ve teknolojisinin ilgili olduğu alanlar veteriner eğitiminin temel parçalarından biridir.
VETERİNER FAKÜLTELERİ GIDA MÜFREDATI
Ante-mortem ve Post-mortem muayene
Hayvan hakları ve refahı
Veteriner Halk Sağlığı
Beslenme ve diyet eğitimi
ULUSAL VE ULUSLARARASI GIDA MEVZUATI VE KANUNLAR
Gıda üretim işletmelerinde temel ve genel kararları verdirebilecek seviyede temel bilgiler
Et ve süt haricindeki hayvansal gıdalara yeterince ağırlık verilmeli
Müfredatta “Hijyen ve Gıda Güvenliği Prensipleri”ne biraz daha ağırlık verilmeli
Eğitim, kamu ve özel sektörün gereksinimlerini karşılayacak şekilde güncellenmeli, pratiğe ağırlık verilmeli
HACCP ve ISO 2001 konsepti en iyi şekilde anlatılmalı,
Gıda ve Halk Sağlığı ilişkisinden diğer bazı derslerde (örn., patoloji, mikrobiyoloji, parazitoloji, farmakoloji ve toksikoloji) de bahsedilmeli
AB ve Türkiye’de Gıda Hijyeni ve gereklilikleri öğretilmeli
Su ürünleri hijyeni ve teknolojisi
Gıda katkı maddeleri ve toksikolojisi
Hijyen ve sanitasyon eğitimi
Gıda ambalajlama
Gıda kalite kontrolü
Çevre hijyeni
Risk analizi süreçleri
Ögrenciler gıda endüstrisindeki geniş imkanlar hakkında bilgilendirilmeli
Geleneksel veteriner hekimlik bilgilerinin yanında iletişim ve liderlik bilgileri verilmeli
Gelişen Gıda Teknolojisi ve Veteriner Hekimlik Eğitimi
Anatomi, fizyoloji ve histoloji gibi temel bilimlerin ışığı altında geniş düşünme
Halk sağlığını etkileyen durumlarda panik degil problemlerin çözümü
Bilgilerin paylaşılmasını ve toplumu eğitme bilincinin verilmesi
Biyogüvenlik ve biyokirlilik konularına hakim olma
Ekosistemin sağlığı ve gıda üretiminin etkileri öğretilmeli
Toplumda hayvan sahipleri, hayvan, tüketici ve üretici için profosyonel sağlık elçiliği
Acil hekimlik-koruyucu hekimlik
Tedavi, koruma, rapor ve tespit etme etikleriTemel etik değerler daha kapsamlı hale gelmeli
Yaşama ve canlıya saygı
Öğrenci merkezli, yaşam boyu süren aktif eğitim
Modern toplumun veteriner hekimlerin ve hizmetlerinin farkında olmalarını sağlamak
Geleceğin Veteriner hekimleri Toplum Sağlığı ve refahı için üstlendikleri misyonun farkında olmaları
SONUÇ
Tüm dünyada görülen gıda kaynaklı infeksiyon ve intoksikasyonlar içerisinde hayvan kaynaklı olguların önemli bir yere sahiptir.
Çiftlikten sofraya gıda güvenliği tüketici sağlığının en üst düzeyde korunmasını sağlayabilecek tek stratejidir.
Tüketici haklarının korunmasına yönelik politikaların geliştirilmesi ve uygulamaya konulması,
Tüketici bilincinin oluşturulması,Tek Sağlık kavramına uygun faaliyetler arttırılmalı
Veteriner Fakültelerinde Gıda Hijyeni ve Halk Sağlığı konuları dünyadaki uygulamalar da dikkate alınarak yeniden düzenlenmeli
Türkiye’deki Veteriner Fakülteleri asgari şartları sağlamadan eğitim vermemeli…
Türkiye’ye 3 Veteriner Fakültesi yeterlidir…kha
