KKTC’de yapay zeka destekli Akıllı Ulaşım Sistemi devrede

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, KKTC'de katıldığı Akıllı Ulaşım Sistemi-Elektronik Denetim ve Akıllı Kavşak Projesi lansman töreninde, "5 milyon dolara yakın kaynağın tahsis edildiği Akıllı Ulaşım Sistemi-Elektronik Denetim ve Akıllı Kavşak Projesi kapsamında 130 sabit ve 20 mobil olmak üzere toplam 150 yeni nesil hız tespit sistemi kurmuş olduk. Sonradan yapay zekayı entegre ettiğimiz bir sistem değil, başlangıcından itibaren yapay zeka ile tasarlanmış bir sistemden bahsediyoruz" dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, KKTC'nin başkenti Lefkoşa'da temaslarını sürdürüyor. Yılmaz, ziyaretinin ikinci gününde Akıllı Ulaşım Sistemi-Elektronik Denetim ve Akıllı Kavşak Projesi lansman programına katıldı. Yılmaz konuşmasına, "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin topyekûn kalkınma sürecinin en büyük destekçisi olan Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın sizlere en kalbi selamlarını iletiyorum" ifadeleriyle başladı. Bugün lansmanı gerçekleştirilen projenin içinde bulunulan çağın imkanları akılcı kamu politikalarıyla bir araya geldiğinde şehir hayatında düzenin sağlanmasına nasıl katkı sağladığını gösteren önemli bir örnek olduğunu kaydeden Yılmaz, "Aynı zamanda savunma sanayii ekosistemimizde geliştirilen teknoloji, disiplin ve mühendislik kültürünün sivil bir alanda sahaya yansıması olan bu proje, KKTC'de trafik güvenliğini güçlendiren bir uygulama olarak günlük hayatta karşılık bulmaktadır. Türkiye olarak savunma sanayiinde tam bir devrim yaşadık. Bu büyük değişim başka kelime ile ifade edilemez herhalde. 2022 yılında yüzde 80 oranında dışa bağımlıyken, bugün yüzde 80'in üzerinde yerli milli savunma sanayisi olan bir ülke haline geldik" dedi.

"Geçmişte parasını verdiğimiz halde bize satılmayan ürünleri bugün dünyanın her yerine ihraç eder hale geldik. Bununla gurur duyuyoruz" diyen Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ekonomik yapısını güçlendirmeyi, takvimi ve kaynağı net, sonuç üretmeye odaklı bir devlet politikası olarak ele almaktadır. Bu yaklaşımın ana zeminini, sonuncusunu 21 Mart 2025 tarihinde imzaladığımız İktisadi ve Mali İş Birliği Anlaşmaları oluşturmaktadır. 2025 yılı anlaşmamız 21 milyar lira büyüklüğünde oldu ve vatandaşımızın hayatına dokunan birçok projeyi bu kapsamda hayata geçirdik. Bazı projelerimiz de devam ediyor. KKTC vatandaşlarının, Kıbrıs Türk hakkının önceliği neyse bizim önceliğimiz de odur. Vatandaşın ihtiyacı neyse kaynaklarımızı oralara odaklamaya gayret ediyoruz."

"e-Devlet'te Türkiye dünyanın öncü ülkelerinden biri"

Yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi projesinin sağlık altyapısının güçlendirilmesi açısından kritik bir eşik olarak ele alındığını belirten Yılmaz, Girne ve Güzelyurt'taki yatırımlarla ada genelinde sağlıkta hizmet erişiminin genişletildiğini aktardı. Yılmaz, okul yapım ve yenileme projelerinin eğitim altyapısında fiziki kapasiteyi attırırken, tarımsal üretimi destekleyen sulama ve altyapı çalışmalarının yerel üretimin sürekliliğini güvence altına aldığını sözlerine ekledi. "e-Devlet uygulamalarının yaygınlaştırılması ve kamu dijital altyapısının güçlendirilmesi, devlet hizmetlerinin hızını ve etkinliğini artıran başlıklar arasında yer almıştır" diyen Yılmaz, "e-Devlet'te Türkiye dünyanın öncü ülkelerinden biri. Türkiye, Almanya, İtalya ve pek çok ülkeden daha iyi konumda. Artık e-Devlet konusunda ihracatçı bir ülke olmamız lazım. Kurduğumuz sistemleri dünyaya ihraç etmemiz lazım önce kardeş ülkelerden başlamak üzere" dedi.

KKTC'de enerji arz güvenliğinin sürdürülebilir olması için alternatif çözümler ile çalışmaların sürdüğünü aktaran Yılmaz, "Bugüne kadar iktisadi ve mali işbirliği noktasında 213 kilometresi bölünmüş yol, 433 kilometresi tek yol, 176,2 kilometresi üçüncü sınıf yol olmak üzere toplam 822 kilometrelik yol ağını tamamlayarak trafiğe açtık. Lefkoşa Çevre Yolu Projesi çerçevesinde Girne Köprülü Kavşağı ve 4,5 kilometrelik yol kesimini tamamlanmış, 20 Temmuz 2025 tarihinde hizmete almış olduk. Lefkoşa-Gazimağusa ayrımı, Değirmenlik-Girne-Esentepe ayrımı güzergâhında yer alan ve 19,54 kilometre uzunluğa sahip Dağ Yolu Projesi'nin ihalesini gerçekleştirdik. Uygulamada üstlenici değişiminden kaynaklanan gecikmeler oldu ama sorunlar giderildi. Köy yollarını geliştirme çalışmalarını sürdürüyoruz. 2021-2025 döneminde toplam 176,2 kilometrelik köy yolunu tamamlayarak hizmete aldık" ifadelerini kullandı.

Yapılan yolda akan trafikte güvenliği sağlamanın önemli olduğunu kaydeden Yılmaz, "Akıllı ulaşım sistemleri ile fiziki alt yapıyı buluşturmak gerekiyor. Böylece sadece fiziki yatırımlarla sınırlı kalmayan, veri üreten, karar alan ve sahayı yönlendiren kapasite ihtiyacını ortaya koyduk" dedi.

"Toplam 150 yeni nesil hız tespit sistemi kurmuş olduk"

Cevdet Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bu çerçevede 5 milyon dolara yakın kaynağın tahsis edildiği Akıllı Ulaşım Sistemi-Elektronik Denetim ve Akıllı Kavşak Projesi kapsamında 130 sabit ve 20 mobil olmak üzere toplam 150 yeni nesil hız tespit sistemi kurmuş olduk. Sonradan yapay zekayı entegre ettiğimiz bir sistem değil, başlangıcından itibaren yapay zeka ile tasarlanmış bir sistemden bahsediyoruz. Bu sistemlerle ada genelinde dağınık denetim anlayışını geride bırakarak, bütüncül ve merkezi bir denetim altyapısı oluşturduk. İnsan eli değmeden denetim sistemi kurulmuş oldu. Gece ve gündüz, farklı hava koşullarında yüksek doğrulukla çalışan bu sistemler; yerli donanım ve yerli yazılım bileşenleriyle entegre biçimde sahaya yerleştirildi."

Siber Güvenlik Başkanlığı kurulduğunu hatırlatan Yılmaz, "Siber alanda milli çözümleriniz yoksa finansal sisteminizden enerji altyapınıza birçok konuda farklı saldırılarla karşılaşabilirsiniz" dedi.

Söz konusu projeyle riskli sürüş davranışları, olağan dışı trafik hareketleri ve yoğunluk kaynaklı tehlikelerin erken aşamada tespit edilebildiğini kaydeden Yılmaz, "Plaka, araç türü ve hareket örüntülerine dayalı analizler sayesinde sahadaki risk dağılımını sürekli güncel tutuyor; denetimi rastlantısal müdahalelerden çıkarıp planlı ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturuyoruz. Bu yaklaşım, emniyet birimlerimizin sahadaki etkinliğini artırırken operasyonel yükü de daha yönetilebilir hâle getirmektedir. Proje kapsamında, elektronik denetim altyapısı, akıllı kavşak uygulamalarıyla birlikte çalışacak şekilde kurgulanmıştır. Böylece trafik akışı daha dengeli bir yapıya kavuşmakta; zaman kayıpları düşmekte, yakıt tüketimi azalmakta ve şehir yaşamının ritmi daha düzenli hâle gelmektedir" ifadelerini kullandı.

"Bu projeyi Savunma Sanayimizin bir iştiraki olan Radarsan gerçekleştirdi" diyen Yılmaz, "Algılama, görüntü işleme, sensör entegrasyonu ve ileri veri analitiği kabiliyetleri, trafik güvenliği için sahaya uyarlandı. Donanımdan yazılıma, algoritma tasarımından veri güvenliğine kadar tüm mimari yerli mühendislik gücüyle kurgulandı. Yıllardır Ada'da yabancı şirket tarafından işletilen ve bedel ödenen sistem yerine bu proje ile tamamı yerli olan yazılımla millileştirildi. Bu noktada Türkiye için olduğu gibi KKTC'de de siber güvenliğin son derece hayati bir mesele olarak görülmesi gerektiğinin altını çizmek isterim. Bu stratejik projenin planlanmasından sahada hayata geçirilmesine kadar her aşamada büyük emek veren Savunma Sanayii Başkanlığımızın büyük emeği oldu" diyerek sözlerini tamamladı.