ABD Başkanı Donald Trump, Çin'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı üçlü görüşmede nükleer riskleri ele aldıklarını belirterek, "ABD, Rusya ve Çin, nükleer çatışma yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda resmen anlaşmaya vardı" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Shenzhen'de Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı üçlü görüşmenin ertesi günü Beyaz Saray'da basın toplantısı düzenledi.
Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında Çin'deki temaslarına ilişkin, "Dün akşam ülke tarihindeki en başarılı zirvelerden birinin ardından ülkemize döndük. Çin çok etkilendi. Rusya çok etkilendi. Ben çok etkilendim" dedi.
Dört gün içinde 20'den fazla liderle görüştüğünü ve iki yeni ticaret anlaşmasında uzlaşma sağladıklarını duyuran Trump, "Yakında yaklaşık on anlaşma daha gelecek. Dört büyük uluslararası zirveye katıldım, Amerika'nın bölge genelindeki ittifaklarını yeniden teyit ettim ve dünya çapında barış ve güvenlik hedefini ilerlettim" dedi.
Petrol fiyatlarının seçimlerin ardından sert bir şekilde düştüğünü ifade eden Trump, "Keşke bu seçimden önce olsaydı ama işler böyle yürüyor. Aşıyı hatırlıyor musunuz? Seçimin ertesi günü aşıyı duyurdular. COVID dönemini hatırlıyor musunuz?" şeklinde konuştu.
Trump, "Petrol fiyatları, İran ile anlaşmaya da bağlı fakat İran, benim kabul edebileceğim bir anlaşma istemiyor. Ben gerçek bir anlaşma yapmak istiyorum" dedi.
ABD ekonomisine ilişkin açıklamalarında yapay zekaya da değinen Trump, "Çin Devlet Başkanı Xi Jinping yapay zeka alanındaki başarımız nedeniyle beni tebrik etti. Veri merkezleri için çok sert bir mücadele vereceğiz. Şirketlerimizin ülkemizin dışında veri merkezleri inşa etmelerine izin vermeyeceğiz" dedi.
Trump, Amerikan şirketlerinin ülke dışında veri merkezleri kurmasına izin vermek istemediklerini de söyledi. Trump, "Veri merkezlerini ABD dışına kuran şirketlere çok ağır vergiler uygulayacağız" ifadelerini kullandı.
Ziyaret ettiği her yerde ABD'nin daha önce hiç görmediği kadar saygı gördüğünü ifade eden Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in kendisini uçaktan inişinde karşılamasına ilişkin, "Xi uçakta beni değil, ülkemizi karşıladı. Bu daha önce asla yapmadığı bir şey. Bu, ülkemize saygı duyduğu anlamına geliyor" dedi.
Burada eski Başkan Biden'a gönderme yapan Trump, "Uykucu Joe'yu uçağın başında karşılamadı. Bunu söyleyebilirim" şeklinde konuştu.
Danimarka Parlamentosunun ABD ile Grönland anlaşmasını bir gün önce onaylamasına da değinen Trump, "Herkes "Asla alamazsınız" diyordu. Artık Grönland bizde ve çok güçlü biçimde bizde. Bu bize muazzam bir koruma sağlıyor. Danimarka'ya teşekkür etmek istiyorum. Gerçekten harika insanlardan oluşan bir grubun başındaki (NATO Genel Sekreteri) Mark Rutte'ye teşekkür etmek istiyorum. Rutte harika bir lider. Çok iyi işler yaptı" dedi.
Asya ziyareti sırasında sağlanan anlaşmalara değinen Trump, "Ekonomik ortaklıklarımızı artırma konusunda son derece iyi görüşmeler yaptık. Aynı zamanda binlerce Amerikalı çalışana fayda sağlayacak 17 milyar dolardan fazla ticari anlaşma sağladık. Bu anlaşmalar arasında Philippine Airlines'ın satın alımı da var. Avrupa'dan alacaklardı ama artık öyle yapmıyorlar. General Electric (GE) motorlu, yepyeni yirmi Boeing 787 Dreamliner alacaklar" dedi.
Filipinler ve Malezya'nın bulut altyapılarında Amerikan teknoloji ve hizmetlerini kullanmayı kabul ettiğini ve Filipinler'in ithal ettiği tarım ürünlerinin tamamını Amerikalı çiftçilerden almayı kabul ettiğini de açıklayan Trump, "Filipinler Devlet Başkanı Ferdinan Marcos Jr.'a "Enerjinizi nereden alıyorsunuz?" dedim. "Orta Doğu'dan alıyoruz" dedi. "Artık almıyorsunuz. Enerjinizin yüzde 100'ünü bizden alacaksınız" dedim. "Evet efendim" dedi" ifadelerini kullandı.
Tayland'ın Amerikan ürünlerine uyguladığı bütün gümrük vergilerini kaldırması üzerine de bir anlaşma imzalandığını söyleyen Trump, "Tarife dışı engelleri de kaldıracaklar. Yılda 2,6 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın almak istiyorlar. Bu rakamı artıracağız" dedi.
Filipinler ile de ABD mallarına uygulanan gümrük vergilerinin ciddi biçimde düşürülmesi konusunda anlaştıklarını söyleyen Trump, "Ürünlerin yüzde 100'ünü bizden alacaklar. Biz de onlar için koşulları biraz daha elverişli hale getireceğiz" dedi.
Filipinler'in Orta Doğu'dan milyarlarca dolarlık alım yaptığını ifade eden Trump, "Başbakana "Çin size saldırırsa Orta Doğu sizi kurtarmaya gelecek mi?" dedim. "Hayır efendim" dedi. "Peki, güzel. Artık onlardan almayın" dedim" ifadelerini kullandı.
Rusya ve Çin liderleriyle iyi ilişkileri olduğunu da ifade eden Trump, "Rusya'yla iyi anlaşıyorum. Çin'le iyi anlaşıyorum. Pek çok insanla iyi anlaşıyorum. İyi anlaşamadığım bazı insanlar da var" dedi.
Trump, "Rusya Devlet Başkanı Putin ile ikili bir görüşme yaptım. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın diplomatik yollarla sona ermesini istediğini açıkça ifade etti. İyi iş çıkaran temsilcilerimizle de görüştüm. Ama zor bir iş" dedi.
Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasında muazzam bir nefret olduğunu söyleyen Trump, "Yine de çok iyi görüşmeler yapıyoruz. Bunu başarabilmemiz için gerçekten çok iyi bir şans olduğunu düşünüyorum" dedi.
ABD Başkanı Trump: "Putin dün gece bana, başkan ben olsaydım Ukrayna'daki savaşın yaşanmayacağını söyledi. Kendisine "Ben başkan olsaydım Ukrayna'ya girer miydin?" diye sordum, "Hayır" dedi" şeklinde konuştu.
Ardından Çin Devlet Başkanı Xi ile de verimli bir ikili görüşme gerçekleştirdiğini söyleyen Trump, "Çin'le ekonomik ilişkilerimizde kaydettiğimiz muazzam ilerlemeyi görüştük" dedi.
Ardından ABD, Rusya ve Çin liderlerinin katıldığı ilk üçlü görüşmenin gerçekleştirildiğini de söyleyen Trump, "Büyük bir olaydı. Muazzam bir enerji vardı. İnanılmazdı. Üçümüz arasındaki ilişki harikaydı. Daha önce benzeri görülmemiş bu görüşmede, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün sorumluluğunu ele aldık" dedi.
Üç ülkenin nükleer gücün yüzde 92'isine sahip olduğunu kaydeden Trump, "ABD, Rusya ve Çin nükleer çatışma yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda resmen anlaşmaya vardı" dedi.
Çin'in tarihte ilk kez nükleer riskin azaltılması konusunda üçlü görüşmeler yapmayı kabul ettiklerini de duyuran Trump, "Bunu yapmak istemiyorlardı. Çünkü kendisinin de açıklayacağı ve açıkladığı gibi Çin çok geride. Bizim tahminen 4 bin nükleer silahımız var. Rusya bizden sonra ikinci. Çin ise çok geride. Ama on yıl içinde bize yetişecekler" dedi.
Görüşmeye ilişkin açıklamasında Trump, "Küresel fiyatlar üzerindeki baskıyı azaltmak için petrol, benzin ve motorin üretimini artırmak üzere birlikte çalışmayı da kabul ettik" dedi. Trump, Çin'in Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin "yetki aşımını kınamayı" da kabul ettiğini söyledi.
Gazze'deki soykırım nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında yakalama emri çıkaran mahkemeye ilişkin ifadelerine Trump, "Gidip ülkelerin liderlerini tutuklayabileceklerini düşünüyorlar. Bunu yapamazlar. Hiçbir gerekçe olmadan yapabiliyorlar. Dolayısıyla bunu hep birlikte kınadık" dedi.
Basın toplantısında Başkan Yardımcısı JD Vance'in Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçimleri kaybetmesinde İran savaşının rolüne ilişkin açıklamaları konusunda bir soru alan Trump, "Bana yine olsa yine yapar mıydınız diye sorulursa, cevabım kesinlikle evet olur. Çünkü İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz" dedi.
Vance'in İran savaşı konusundaki eleştirilerine ilişkin olarak Trump, "Başkaları adına konuşmak istemiyorum. Benim için çalışan insanların kendi görüşlerine sahip olma hakkı var. Ama ben İranlıları tanıdığımı söylüyorum. Açıkçası onlar çılgın" ifadelerini kullandı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ABD'nin dostu olup olmadığı sorusuna Trump, "Putin'le harika ilişkilerim olduğunu düşünüyorum. Bu çok iyi bir şey. Başkan Xi ile harika ilişkilerim var. Bu iyi bir şey. Ülkemiz de bu sayede güvende" cevabını verdi.
Trump, "Putin şu anda zorlanıyor. Çünkü bir gün sürmesi gereken bir savaşın içinde ve savaş beş yıldır sürüyor. Her iki tarafta da çok sayıda insan öldürülüyor. Bunun sona erecek bir savaş olduğunu düşünüyorum" dedi.
Trump, "Putin, savaşı bitirmeyi çok istiyor. Fakat bunu yapmak çok zor" ifadelerini kullandı.
Putin ve Zelenskiy'in nasıl bitireceklerini bilmedikleri bir savaşa "saplanmış durumda" olduklarını söyleyen Trump, "ikisi de bitirmek istiyor" dedi.
Dünyanın en büyük çip üreticisi Nvidia'ın eski CEO'su Jensen Huang ile ilgili skandala da değindiği açıklamasında Trump, "Jensen Huang bazı kötü kararlar verdi ama çok parlak bir insan. Jensen'in büyük bir özür dileyip geri dönmesini görmek isterim" dedi.
ABD'nin çip üretiminde Çin'in on yıl önünde olduğunu söyleyen Trump, "Bunu Jensen yaptı. O şirkette bunu yapabilecek çok az insan olduğunu düşünüyorum. Onun geri döndüğünü görmeyi çok isterim" dedi.
Trump, "Biz ikinci şanslar ülkesiyiz ve bu ülkemiz için çok önemli bir şirket. Eğer şirket akıllı hareket ederse, Jensen'in özrünü kabul eder ve işe dönmesine izin verir" ifadelerini kullandı.
ABD'de son günlerde yaşanan teknoloji kesintilerine ve halk arasında oluşan tedirginliğe ilişkin bir soru alan Trump, hava trafik kontrolünde ve finansal kurumlarda yaşanan olayların birbirinden bağımsız vakalar olduğunu savundu.
Trump, "Hepsi ayrı olaylar. Biliyorsunuz, şu anda sistemlerini yenileyen binlerce şirketimiz var. Sistemlerini yenilediklerinde kötü şeyler oluyor" dedi.
Hava trafik kontrol sistemine ilişkin olarak Trump, mevcut hava trafik kontrol sisteminin 55 yıllık, hatta çok daha eski olduğunu söyledi. Trump, "Çağ dışı kalmış bir sistemimiz var. Bununla birlikte güvenli. Ama işleri çok yavaş yapıyoruz. Havaalanında çok beklemenizin nedeni de bu" ifadelerini kullandı.
Sistemin yeniden kurulması gerektiğini söyleyen Trump, "Elli yıllık, elli beş yıllık bir sistemimiz var. Eskimiş durumda" dedi.
Ukrayna'ya barışın ardından verilecek güvenlik garantileri konusunda bir soruya Trump, "Şu anda güvenlik garantilerinden söz etmek istemiyorum. Çünkü önce bir anlaşmaya varmamız gerekiyor. Bir anlaşma olduğunda biz de işin içinde olacağız" cevabını verdi.
Trump, ABD'nin müdahil olma sebebinin savaşta her ay ortalama 25 bin insanın hayatını kaybetmesi olduğunu söyledi.
İran'ın başkent Washington'a yönelik "kirli bomba" saldırısı düzenleme ihtimali sorusuna Trump, "Kirli bomba yaptıklarına dair bir söylenti var. İran'da olup bitenler hakkında çok şey biliyoruz. Söyledikleri her şeyi, kim olduklarını, nerede olduklarını biliyoruz. Bunu öğreniriz. Böyle bir şeye izin vermeyiz" ifadeleriyle cevap verdi.
Venezuela, Grönland ve Panama Kanalı'nda Çin'in ABD'ye alan açması ve Çin'in biraz savunmada mı kaldığı yönünde bir soru alan Trump, "Venezuela'nın kıyısında faaliyet gösteriyorlardı. Gitmelerini istedim ve gittiler. Panama Kanalı'yla çok yakından ilgileniyorlardı. "Gitmek zorundasınız" dedim ve gittiler. Bence bunun belki de aramızdaki ilişkinin gerçekten çok samimi olmasıyla daha fazla ilgisi var. Bu çok iyi bir şey" dedi.
Trump, "Rusya, Venezuela'yla çok yakından ilgiliydi. Artık orada değiller. Çin de artık orada değil. Ama biz oradayız" ifadelerini kullandı.
Kaynak:İHA